ThS. Vũ Thị Xuân
Giảng viên chính, Khoa Lý luận cơ sở
Ngày 5/6/1911 đã đi vào lịch sử dân tộc Việt Nam như một dấu mốc mang tính bước ngoặt, khi người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành với khát vọng mãnh liệt đã xuống tàu rời Bến cảng Nhà Rồng, bắt đầu hành trình vĩ đại đi tìm con đường cứu nước. Sự kiện ấy không chỉ thể hiện bản lĩnh, trí tuệ và tầm nhìn vượt thời đại của Người, mà còn đặt nền móng lý luận và thực tiễn cho sự ra đời của con đường cách mạng Việt Nam hiện đại.
1. Bối cảnh lịch sử và sự hình thành tư tưởng cứu nước mới
Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, dân tộc Việt Nam chìm trong ách thống trị của thực dân Pháp. Trước họa mất nước, nhiều phong trào yêu nước đã diễn ra sôi nổi như phong trào Cần Vương, Đông Du, Đông Kinh Nghĩa Thục... thể hiện tinh thần yêu nước và ý chí đấu tranh bất khuất của nhân dân ta. Tuy nhiên, do hạn chế về đường lối và phương pháp đấu tranh, các phong trào ấy đều lần lượt thất bại, đặt dân tộc trước cuộc khủng hoảng sâu sắc về con đường cứu nước.
Sinh ra và lớn lên trong bối cảnh đó, Nguyễn Tất Thành sớm chứng kiến những đau thương của đồng bào và sự bế tắc của các con đường cứu nước đương thời. Với tư duy độc lập, tinh thần tự chủ và khát vọng cháy bỏng giải phóng dân tộc, Người nhận thức rằng muốn cứu nước thành công phải tìm ra một con đường mới, phù hợp với quy luật phát triển của thời đại và điều kiện thực tiễn của Việt Nam.
Đây là bước phát triển đặc biệt trong tư duy chính trị của Nguyễn Tất Thành. Thay vì đi theo những con đường đã có, Người quyết định trực tiếp ra nước ngoài để tìm hiểu thực tiễn, khảo nghiệm các học thuyết và mô hình phát triển khác nhau nhằm tìm lời giải cho vận mệnh dân tộc. Quyết định ấy thể hiện tầm nhìn chiến lược, bản lĩnh chính trị và tinh thần đổi mới sáng tạo vượt trước thời đại.
2. Sự kiện ngày 5/6/1911 – quyết định mang tầm chiến lược
Ngày 5/6/1911, tại Bến Nhà Rồng, người thanh niên Nguyễn Tất Thành với tên gọi Văn Ba đã xuống tàu Amiral Latouche-Tréville bắt đầu hành trình tìm đường cứu nước.
Đây không đơn thuần là chuyến đi của một người yêu nước mà là một quyết định mang ý nghĩa chiến lược đối với tương lai dân tộc Việt Nam. Ba mươi năm bôn ba qua nhiều quốc gia, Người vừa lao động kiếm sống vừa tìm hiểu các cuộc cách mạng trên thế giới và không ngừng tìm kiếm con đường giải phóng dân tộc. Từ thực tiễn phong phú ấy, Người đã tiếp cận chủ nghĩa Mác - Lênin và tìm thấy con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Đây là bước ngoặt có ý nghĩa quyết định đối với cách mạng Việt Nam, tạo cơ sở lý luận cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam và mở đường cho những thắng lợi vĩ đại của dân tộc trong thế kỷ XX.
3. Từ hành trình tìm đường cứu nước đến khát vọng đưa dân tộc vươn mình trong kỷ nguyên mới
Hơn một thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày Nguyễn Tất Thành rời Bến Nhà Rồng, nhưng giá trị lịch sử, lý luận và thực tiễn của sự kiện ngày 5/6/1911 vẫn tiếp tục tỏa sáng trong tiến trình phát triển của dân tộc Việt Nam. Hành trình tìm đường cứu nước của Người không chỉ mở đường cho thắng lợi của sự nghiệp giải phóng dân tộc mà còn đặt nền móng tư tưởng cho công cuộc xây dựng, phát triển đất nước trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế.
Giá trị lớn nhất của hành trình ấy là tìm ra con đường cách mạng phù hợp cho dân tộc Việt Nam – con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Thực tiễn cách mạng Việt Nam hơn chín mươi năm dưới sự lãnh đạo của Đảng đã chứng minh tính đúng đắn và sức sống bền vững của con đường đó. Từ một đất nước thuộc địa nửa phong kiến, Việt Nam đã trở thành quốc gia độc lập, thống nhất, đang từng bước phát triển mạnh mẽ và hội nhập sâu rộng với thế giới.
Đặc biệt, thành tựu 40 năm đổi mới là minh chứng sinh động cho giá trị thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối cách mạng mà Đảng ta đã lựa chọn. Từ năm 1986 đến nay, đất nước đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trên tất cả các lĩnh vực. Kinh tế tăng trưởng liên tục, đời sống nhân dân không ngừng được nâng cao, tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh, kết cấu hạ tầng ngày càng hiện đại, quốc phòng, an ninh được giữ vững, vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam không ngừng được nâng cao. Từ một quốc gia nghèo nàn, lạc hậu, Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những nền kinh tế năng động của khu vực và là đối tác tin cậy của cộng đồng quốc tế.
Những thành tựu đó càng khẳng định chân lý mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tìm ra từ hành trình lịch sử năm 1911: muốn phát triển đất nước phải luôn xuất phát từ thực tiễn dân tộc, đồng thời biết tiếp thu tinh hoa nhân loại, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại. Đây cũng chính là bài học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thế giới đang chuyển biến sâu sắc bởi cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và sự cạnh tranh ngày càng quyết liệt về khoa học, công nghệ.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, đất nước đang đứng trước cơ hội lịch sử để hiện thực hóa khát vọng xây dựng Việt Nam hùng cường, thịnh vượng. Thành công của Đại hội XIV mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đại hội không chỉ tổng kết sâu sắc những thành tựu của gần 40 năm đổi mới mà còn xác định những định hướng chiến lược cho chặng đường phát triển tiếp theo của đất nước. Khát vọng xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào giữa thế kỷ XXI chính là sự tiếp nối sinh động khát vọng độc lập, tự do và hạnh phúc mà Chủ tịch Hồ Chí Minh hằng theo đuổi. Tinh thần đổi mới và khát vọng phát triển ấy được thể hiện rõ trong những chủ trương chiến lược của Đảng thời gian gần đây: Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22-12-2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24-1-2025 về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30-4-2025 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4-5-2025 về phát triển kinh tế tư nhân; Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20-8-2025 về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22-8-2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9-9-2025 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6-1-2026 về phát triển kinh tế nhà nước; Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7-1-2026 về phát triển văn hóa Việt Nam. Những chủ trương đó phản ánh sự kế thừa và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong điều kiện mới. Nếu hơn một thế kỷ trước, người thanh niên Nguyễn Tất Thành dũng cảm vượt qua những lối mòn tư duy để tìm con đường cứu nước thì ngày nay Đảng ta tiếp tục phát huy tinh thần ấy bằng việc đổi mới tư duy phát triển, chủ động nắm bắt thời cơ của thời đại số, thúc đẩy khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển các động lực tăng trưởng mới.
Từ Bến Nhà Rồng năm 1911 đến những thành tựu của công cuộc đổi mới hôm nay là một hành trình lịch sử liên tục của khát vọng Việt Nam. Nếu ngày 5/6/1911 mở đầu hành trình tìm đường giải phóng dân tộc thì những quyết sách đổi mới hiện nay đang mở ra hành trình mới – hành trình đưa dân tộc Việt Nam vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên phát triển, hội nhập và thịnh vượng. Đó cũng chính là sự kế thừa sâu sắc nhất đối với tư tưởng, tầm nhìn và khát vọng mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại cho các thế hệ hôm nay và mai sau.