ThS. Vũ Thị Lan Anh
Giảng viên chính khoa Xây dựng Đảng
Mỗi dịp tháng Năm về, trong niềm thành kính hướng về Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu, mỗi cán bộ, đảng viên và Nhân dân cả nước lại thêm xúc động khi nhớ về cuộc đời, sự nghiệp và những cống hiến vĩ đại của Người đối với dân tộc. Với Hải Phòng - thành phố Cảng anh hùng nhiều lần vinh dự được đón Bác về thăm - những lời căn dặn của Người không chỉ là ký ức thiêng liêng mà còn trở thành nguồn động lực tinh thần, soi đường cho Đảng bộ và Nhân dân thành phố trong hành trình phát triển hôm nay.
1. Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng - giá trị bền vững trong giai đoạn hiện nay
Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với công tác xây dựng Đảng. Theo Người, muốn lãnh đạo cách mạng thành công thì trước hết Đảng phải thật sự trong sạch, vững mạnh; mỗi cán bộ, đảng viên phải giữ được đạo đức cách mạng, bản lĩnh chính trị và mối quan hệ mật thiết với Nhân dân.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng là một hệ thống quan điểm toàn diện, sâu sắc, bao gồm xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức. Trong đó, xây dựng Đảng về đạo đức được Người đặc biệt nhấn mạnh bởi đây là yếu tố quyết định uy tín, sức mạnh và vai trò cầm quyền của Đảng. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Đảng ta là đạo đức, là văn minh”. Đó không chỉ là yêu cầu về phẩm chất của người cán bộ cách mạng mà còn là chuẩn mực để Đảng giữ vững niềm tin trong Nhân dân.
Về chính trị, Người yêu cầu Đảng phải tuyệt đối trung thành với mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, giữ vững bản lĩnh và không dao động trước khó khăn, thử thách. Trong bối cảnh hiện nay, khi đất nước đẩy mạnh hội nhập quốc tế, phát triển kinh tế thị trường và chuyển đổi số, yêu cầu ấy càng mang ý nghĩa thời sự sâu sắc. Nếu thiếu bản lĩnh chính trị, thiếu sự kiên định về tư tưởng, rất dễ dẫn đến biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, làm suy giảm vai trò lãnh đạo của Đảng.
Về tư tưởng, Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh việc học tập lý luận phải gắn với thực tiễn, chống bệnh giáo điều, hình thức. Người nhiều lần cảnh báo nguy cơ cán bộ xa dân, ngại học tập, thiếu tinh thần đổi mới. Những lời dạy ấy đến nay vẫn còn nguyên giá trị khi thực tế cho thấy một bộ phận cán bộ, đảng viên còn hạn chế về năng lực thực tiễn, thiếu tính chủ động và chưa theo kịp yêu cầu phát triển mới.
Trong xây dựng tổ chức đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đề cao nguyên tắc tập trung dân chủ, giữ gìn đoàn kết nội bộ và coi tổ chức cơ sở đảng là “gốc rễ” của Đảng. Người cũng đặc biệt coi trọng công tác cán bộ và khẳng định: “Cán bộ là gốc của mọi công việc”. Theo Người, mọi chủ trương đúng đắn nếu không có đội ngũ cán bộ đủ năng lực, trách nhiệm và đạo đức thì khó đi vào cuộc sống.
Có thể khẳng định, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng không chỉ mang giá trị lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc đối với công tác xây dựng Đảng hiện nay. Đó là nền tảng quan trọng để các cấp ủy, tổ chức đảng tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực cầm quyền và giữ vững niềm tin của Nhân dân trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
2. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng Đảng bộ thành phố Hải Phòng thời kỳ mới
Trong những năm qua, Đảng bộ thành phố Hải Phòng đã từng bước vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn xây dựng Đảng và phát triển thành phố. Những kết quả nổi bật về kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh và xây dựng hệ thống chính trị đã cho thấy sự chuyển biến tích cực trong năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng bộ thành phố.
Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố Hải Phòng lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 tiếp tục khẳng định quan điểm: “Kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh… xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, toàn diện; xác định Nhân dân là trung tâm, là chủ thể của sự phát triển”. Đây chính là sự kế thừa và vận dụng sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về một Đảng cầm quyền “vì dân, do dân và phục vụ Nhân dân”.
Thực tiễn phát triển của Hải Phòng những năm gần đây cho thấy vai trò lãnh đạo ngày càng rõ nét của Đảng bộ thành phố. Hải Phòng liên tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao, khẳng định vị thế là trung tâm công nghiệp, cảng biển và logistics lớn của miền Bắc; hạ tầng đô thị, giao thông và dịch vụ ngày càng hiện đại. Những kết quả đó không chỉ phản ánh tiềm năng phát triển của thành phố mà còn cho thấy tinh thần đổi mới, quyết liệt trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện của các cấp ủy đảng.
Trong công tác xây dựng Đảng, Thành ủy đã chú trọng đổi mới phương thức lãnh đạo theo hướng “rõ trách nhiệm, rõ việc, rõ sản phẩm”; xây dựng bộ máy “tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả”. Công tác cán bộ tiếp tục được quan tâm với yêu cầu xây dựng đội ngũ “dám nghĩ, biết làm, dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung”. Đây là sự cụ thể hóa tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò quyết định của cán bộ đối với sự thành bại của cách mạng. Cùng với đó, công tác kiểm tra, giám sát, phòng chống tham nhũng, tiêu cực được tăng cường với tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”. Công tác dân vận tiếp tục có nhiều đổi mới; các mô hình “Chính quyền thân thiện”, “Công sở thân thiện”, “Dân vận khéo” ngày càng đi vào thực chất, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và chính quyền thành phố.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố lần thứ I, cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế trong công tác xây dựng Đảng. Đáng chú ý, “một số cấp ủy cơ sở còn yếu về năng lực lãnh đạo, thiếu cán bộ được đào tạo bài bản, tỷ lệ cán bộ trẻ, cán bộ nữ chưa đáp ứng yêu cầu”; tinh thần đổi mới, chủ động của một bộ phận cán bộ, đảng viên chưa theo kịp yêu cầu phát triển nhanh của thành phố. Việc tự phát hiện và xử lý vi phạm ở một số nơi còn hạn chế; công tác dự báo và xử lý tình huống có lúc còn bị động.
Tổng thể có thể khẳng định rằng, Đảng bộ thành phố Hải Phòng đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trong việc vận dụng các chỉ dẫn của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào công tác xây dựng Đảng, thể hiện ở sự kiên định về chính trị, đổi mới về tổ chức, nâng cao chất lượng cán bộ, tăng cường kỷ luật, kỷ cương và phát huy vai trò của Nhân dân. Tuy nhiên, từ những hạn chế cũng đặt ra yêu cầu phải tiếp tục quán triệt và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh một cách sâu sắc hơn, đồng bộ hơn và thực chất hơn nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của thành phố trong giai đoạn mới.
Trước hết, cần nâng cao xây dựng Đảng về chính trị theo hướng gắn bản lĩnh chính trị với năng lực kiến tạo phát triển. Đảng bộ thành phố Hải Phòng không chỉ kiên định mục tiêu, lý tưởng mà còn phải thể hiện vai trò “kiến trúc sư phát triển”, định hình mô hình tăng trưởng mới dựa trên công nghiệp công nghệ cao, logistics, kinh tế biển và chuyển đổi số. Việc cụ thể hóa các chủ trương về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số phải bắt đầu từ tư duy lãnh đạo của cấp ủy, gắn với nâng cao năng lực dự báo, hoạch định và tổ chức thực hiện nhiệm vụ đột phá.
Thứ hai, tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo theo hướng quản trị hiện đại, phù hợp xây dựng chính quyền đô thị thông minh. Nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ thẩm quyền, rõ sản phẩm” cần được thực hiện nghiêm trong toàn hệ thống. Đồng thời chuyển từ lãnh đạo theo kinh nghiệm sang lãnh đạo theo dữ liệu, mục tiêu và kết quả đầu ra.
Thứ ba, tạo đột phá trong công tác cán bộ, coi đây là khâu then chốt. Cần xây dựng đội ngũ cán bộ có tư duy quản trị hiện đại, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; đồng thời có cơ chế sàng lọc, đánh giá theo hiệu quả công việc, nhất là trong các lĩnh vực quy hoạch, đầu tư, chuyển đổi số và kinh tế biển. Đồng thời, bảo vệ cán bộ dám đổi mới, khắc phục tâm lý né tránh, sợ sai.
Thứ tư, siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong Đảng gắn với kiểm soát quyền lực ở các lĩnh vực nhạy cảm như đất đai, đầu tư công, hạ tầng cảng biển. Tăng cường kiểm tra, giám sát từ sớm, từ xa, thực hiện nghiêm nguyên tắc “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, góp phần phòng chống tham nhũng, tiêu cực.
Thứ năm, đổi mới công tác dân vận theo hướng thực chất, phù hợp đặc thù đô thị lớn như Hải Phòng. Các mô hình “chính quyền thân thiện” cần đi vào chiều sâu, gắn với giải phóng mặt bằng, tái định cư, an sinh xã hội và bảo vệ môi trường. Tăng cường đối thoại với Nhân dân để tạo đồng thuận xã hội.
Thứ sáu, xây dựng Đảng về đạo đức gắn với hình thành văn hóa công vụ, văn hóa lãnh đạo. Cần cụ thể hóa việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thành chuẩn mực hành vi, xây dựng đội ngũ cán bộ “kỷ cương, liêm chính, hành động, sáng tạo”.
Cuối cùng, cần gắn công tác xây dựng Đảng với các đột phá chiến lược của Hải Phòng như chuyển đổi số, phát triển hạ tầng, logistics và kinh tế biển. Kết quả phát triển phải là thước đo năng lực lãnh đạo của Đảng bộ, qua đó thể hiện rõ mối quan hệ giữa xây dựng Đảng và phát triển thành phố.
Kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là dịp để tưởng nhớ công lao to lớn của Người mà còn là lời nhắc nhở mỗi cán bộ, đảng viên hôm nay tiếp tục rèn luyện phẩm chất cách mạng, giữ gìn đạo đức công vụ và hun đúc tinh thần phụng sự Nhân dân.
Trong hành trình xây dựng Hải Phòng trở thành thành phố công nghiệp hiện đại, văn minh và đáng sống, việc phát huy giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng chính là nền tảng quan trọng để Đảng bộ thành phố tiếp tục nâng cao năng lực lãnh đạo, giữ vững niềm tin của Nhân dân và tạo động lực cho phát triển nhanh, bền vững trong thời kỳ mới.
-------------------
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập 1, 2, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
2. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 2, tập 5, tập 6, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
3. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2022), Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh (dùng cho hệ đào tạo cao cấp lý luận chính trị), Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội.
5. Thành ủy Hải Phòng (2025), Văn kiện Đại hội Đảng bộ thành phố Hải Phòng lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030.