Phạm Thị Dung*

Cách đây tròn 85 năm, ngày 19-5-1941, Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh (gọi tắt là Việt Minh) được thành lập. Đây là một quyết sách chiến lược thể hiện tư duy sáng tạo của Đảng Cộng sản Đông Dương và lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trong việc tập hợp lực lượng cách mạng, phát huy cao độ sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc nhằm thực hiện nhiệm vụ giải phóng dân tộc. Sự ra đời của Mặt trận Việt Minh không chỉ mở ra bước phát triển mới của cách mạng Việt Nam, mà còn khẳng định một chân lý có giá trị bất biến trong lịch sử dân tộc: khi lòng yêu nước được khơi dậy, khi sức mạnh nhân dân được tổ chức và dẫn dắt đúng hướng, dân tộc Việt Nam sẽ làm nên những thắng lợi vĩ đại.

Mặt trận Việt Minh ra đời - trung tâm đoàn kết, tập hợp mọi lực lượng của dân tộc

 Ngày 28/01/1941, sau 30 năm bôn ba hoạt động ở nước ngoài, Nguyễn Ái Quốc về nước. Tháng 5/1941, Người triệu tập Hội nghị Trung ương lần thứ VIII (khóa I) của Đảng ở Khuổi Nậm, Pác Bó (Cao Bằng), quyết định sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược của Đảng - khẳng định giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng Việt Nam. Hội nghị khẳng định: “Trong lúc này, quyền lợi của bộ phận, của giai cấp phải đặt dưới sự sinh tử, tồn vong của quốc gia, của dân tộc. Trong lúc này, nếu không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi lại được độc lập, tự do cho toàn thể dân tộc, thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc còn chịu mãi kiếp ngựa trâu, mà quyền lợi của bộ phận, của giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại được”[1].

Để hoàn thành nhiệm vụ giải phóng dân tộc, phải vận dụng phương pháp vận động hiệu quả, phù hợp, làm sao đánh thức được tinh thần dân tộc cho nhân dân, nên Mặt trận không thể gọi như trước mà phải dùng tên khác phù hợp hơn với nhiệm vụ cách mạng giai đoạn hiện tại. Do đó, theo đề nghị của đồng chí Nguyễn Ái Quốc, Hội nghị quyết định thành lập Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh, gọi tắt là Mặt trận Việt Minh nhằm tập hợp và đoàn kết rộng rãi các giai cấp, các dân tộc, tôn giáo, các giới… vào thực hiện thắng lợi nhiệm vụ cách mạng.

Ngày 19-5-1941, Mặt trận Việt Minh ra đời thay cho Mặt trận Dân tộc thống nhất phản đế Đông Dương và đặt ra nhiệm vụ giúp đỡ các dân tộc Lào và Campuchia thành lập mặt trận dân tộc của nước mình. Mặt trận Việt Minh lấy lá cờ đỏ có ngôi sao vàng năm cánh làm huy hiệu, khẩu hiệu chính là: phản Pháp - kháng Nhật - liên Hoa - độc lập.

Khẩu hiệu của Việt Minh kêu gọi đồng bào gia nhập Việt Minh và đoàn kết đánh đuổi Nhật - Pháp.

Về tổ chức: Mặt trận Việt Minh được tổ chức theo hệ thống từ Trung ương đến cơ sở: Ở cấp xã có Ban Chấp hành Việt Minh do các đoàn thể Việt Minh ở làng hay xã cử ra; ở cấp tổng, huyện (hay phủ, châu, quận), tỉnh, kỳ có Ban Chấp ủy Việt Minh của mỗi cấp tương ứng; ở cấp toàn quốc có Tổng bộ Việt Minh.

Về chủ trương: Mặt trận Việt Minh liên hiệp hết thảy các từng lớp nhân dân không phân biệt tôn giáo, đảng phái, xu hướng chính trị nào, giai cấp nào, đoàn kết chiến đấu để đánh đuổi Pháp - Nhật giành quyền độc lập cho xứ sở; giúp đỡ Ai Lao Độc lập Đồng minh và Cao Miên Độc lập Đồng minh để cùng thành lập Đông Dương Độc lập Đồng minh. Sau khi đánh đuổi được đế quốc Pháp, Nhật, sẽ thành lập một Chính phủ nhân dân của Việt Nam Dân chủ Cộng hoà lấy lá cờ đỏ ngôi sao vàng nǎm cánh làm lá cờ toàn quốc.

Tháng 10-1941, Việt Minh công bố Tuyên ngôn, Chương trình và Điều lệ, thể hiện chủ trương cứu nước của Đảng: “Làm cho nước Việt Nam hoàn toàn độc lập”. Chương trình của Việt Minh được tóm tắt thành “Mười chính sách của Việt Minh” và phổ biến trong nhân dân. Đây là lần đầu tiên một Mặt trận Dân tộc Thống nhất trình bày công khai đường lối, chính sách, phương pháp tiến hành và tổ chức lực lượng đấu tranh để thực hiện mục đích cứu nước của mình.

So với các hình thức mặt trận trước đó như Hội Phản đế đồng minh (1930), Hội Phản đế liên minh (1935), Mặt trận Dân chủ Đông Dương (1938), Mặt trận Thống nhất dân tộc phản đế Đông Dương (1939), Mặt trận Việt Minh là bước phát triển cao hơn về tư duy tập hợp lực lượng. Mục tiêu cao nhất là độc lập dân tộc đã trở thành điểm tương đồng để quy tụ mọi lực lượng yêu nước, tạo nên khối đoàn kết rộng lớn chưa từng có trong lịch sử dân tộc. Đây không chỉ là một tổ chức chính trị, mà còn là biểu tượng của tinh thần đoàn kết toàn dân vì mục tiêu cứu nước.

Để chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa đánh đuổi Nhật - Pháp, Việt Minh triển khai công tác tuyên truyền mạnh mẽ. Uy tín của Việt Minh tăng lên và các tổ chức của Việt Minh phát triển rất nhanh. Dưới ngọn cờ Việt Minh, hàng loạt tổ chức cứu quốc được thành lập rộng khắp như Thanh niên cứu quốc, Phụ nữ cứu quốc, Nông dân cứu quốc, Công nhân cứu quốc… Từ miền núi đến đồng bằng, từ nông thôn đến thành thị, phong trào cách mạng lan rộng mạnh mẽ, tạo nên lực lượng chính trị quần chúng ngày càng hùng hậu.

Ngày 14-8-1945, khi thời cơ cách mạng đã chín muồi, Tổng bộ Việt Minh hiệu triệu: “... Giờ tổng khởi nghĩa đã đánh. Trước cơ hội có một không hai này, toàn thể dân tộc ta phải đem hết lực lượng, dùng hết can đảm, bao quanh đạo quân Giải phóng Việt Nam tung xương máu ra đánh đuổi giặc Nhật, đòi lấy tự do, hạnh phúc cho Nhân dân!”[2].

Chỉ trong vòng 2 tuần lễ sau lời hiệu triệu, chính quyền đã về tay Nhân dân ta. Sức mạnh nội sinh từ khối đoàn kết toàn dân trong Mặt trận Việt Minh dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã góp phần quan trọng làm nên thắng lợi của cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945.

Thực tiễn lịch sử đã chứng minh, việc thành lập Mặt trận Việt Minh là quyết sách chiến lược đúng đắn của Đảng và lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc. Chính sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc được khơi dậy và phát huy mạnh mẽ đã giúp Nhân dân ta làm nên thắng lợi vĩ đại, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

Giá trị vượt thời gian của tinh thần Việt Minh

Giá trị của Mặt trận Việt Minh không dừng lại ở thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám. Sau khi chính quyền cách mạng ra đời, đất nước tiếp tục đứng trước muôn vàn khó khăn, thử thách: thù trong, giặc ngoài, nạn đói, nạn dốt, bộ máy chính quyền còn non trẻ, nền độc lập vừa giành được đã phải đối mặt với nguy cơ bị xâm lấn, phá hoại. Trong bối cảnh ấy, tinh thần đại đoàn kết mà Việt Minh khơi dậy tiếp tục phát huy vai trò đặc biệt quan trọng.

Chính sức mạnh đoàn kết toàn dân đã góp phần giúp chính quyền cách mạng vượt qua tình thế hiểm nghèo, củng cố niềm tin xã hội, động viên nhân dân tham gia bảo vệ thành quả cách mạng. Điều đó cho thấy Việt Minh không chỉ thành công trong việc giành chính quyền, mà còn góp phần tạo dựng nền tảng tinh thần, chính trị cho nhiệm vụ giữ chính quyền, kháng chiến và kiến quốc.

Có thể thấy, từ Mặt trận Việt Minh đến Mặt trận Liên Việt, rồi Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là một dòng chảy liên tục của tư tưởng đại đoàn kết toàn dân tộc. Ở mỗi thời kỳ, tên gọi, hình thức tổ chức, nhiệm vụ cụ thể có thể khác nhau, nhưng sợi chỉ đỏ xuyên suốt vẫn là phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân vì sự nghiệp chung của đất nước. Bởi vậy, giá trị của Mặt trận Việt Minh không chỉ thuộc về lịch sử, mà còn là một di sản chính trị, tinh thần có ý nghĩa lâu dài đối với công tác mặt trận hiện nay.

Bài học quý cho kỷ nguyên phát triển mới của đất nước

Kỷ niệm 85 năm Ngày thành lập Mặt trận Việt Minh không chỉ để ôn lại truyền thống vẻ vang, mà còn là dịp để chúng ta nhận thức sâu sắc hơn những bài học lớn đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Trước hết, bài học lớn nhất là phải luôn đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên trên hết, trước hết. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong mọi giai đoạn cách mạng.

Thứ hai, đoàn kết phải được xây dựng trên cơ sở tôn trọng sự khác biệt không trái với lợi ích chung của dân tộc; biết phát huy mọi nguồn lực, mọi tiềm năng, mọi đóng góp của các tầng lớp nhân dân.

Thứ ba, đại đoàn kết muốn trở thành sức mạnh hiện thực phải gắn với tổ chức và phương thức vận động phù hợp. Mặt trận Việt Minh là minh chứng điển hình cho nghệ thuật tập hợp lực lượng cách mạng của Đảng.

Thứ tư, phải luôn tin dân, dựa vào dân, khơi dậy mạnh mẽ lòng yêu nước, ý chí tự cường và khát vọng cống hiến trong mỗi người dân. Sức mạnh của dân tộc, xét đến cùng, bắt nguồn từ sức dân.

Ngày nay, trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc càng có ý nghĩa chiến lược. Bài học từ Mặt trận Việt Minh tiếp tục khẳng định rằng mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam đều gắn liền với việc phát huy cao độ vai trò của nhân dân, với sự đồng thuận xã hội rộng rãi và khả năng quy tụ mọi lực lượng vì mục tiêu phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Mặt trận Việt Minh đã đi vào lịch sử như một biểu tượng chói sáng của lòng yêu nước, ý chí độc lập dân tộc và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân. Kỷ niệm 85 năm Ngày thành lập Mặt trận Việt Minh là dịp để thêm một lần khẳng định chân lý đã được lịch sử kiểm nghiệm: đại đoàn kết toàn dân tộc là nguồn sức mạnh to lớn, có ý nghĩa quyết định đối với mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam.

Phát huy truyền thống ấy, tiếp nối tinh thần ấy, vận dụng sáng tạo bài học ấy trong giai đoạn hiện nay chính là cách thiết thực nhất để viết tiếp những trang sử vẻ vang của dân tộc trong thời đại mới./.