Nguyễn Thị Vân
Giảng viên chính, Khoa Xây dựng Đảng
Công tác chính trị, tư tưởng luôn giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong toàn bộ hoạt động của Đảng. Đây là lĩnh vực trực tiếp góp phần xây dựng bản lĩnh chính trị, củng cố niềm tin, thống nhất ý chí và hành động trong toàn Đảng, tạo sự đồng thuận trong xã hội. Trong bối cảnh tình hình thế giới và trong nước có nhiều diễn biến phức tạp, sự phát triển mạnh mẽ của internet, mạng xã hội cùng những tác động của mặt trái kinh tế thị trường đã và đang đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác chính trị, tư tưởng.
Ngày 08 tháng 4 năm 2026, Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Quy định số 19-QĐ/TW về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng (gọi tắt Quy định 19). Đây là một văn kiện có ý nghĩa chiến lược, hệ thống hóa các mục đích, nguyên tắc, nội dung và trách nhiệm nhằm xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức, đáp ứng yêu cầu của dân tộc trong kỷ nguyên mới.
1. Nội dung trọng tâm của Quy định 19
Một là, Quy định 19 xác định mục đích cốt lõi là nâng cao nhận thức, trách nhiệm, bản lĩnh chính trị và đạo đức của cán bộ, đảng viên trong Đảng.
Trong bối cảnh tình hình thực tiễn phức tạp, quy định nhấn mạnh việc kiên định mục tiêu, lý tưởng cách mạng và các nguyên tắc tổ chức của Đảng để đấu tranh, ngăn chặn và đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, cũng như các biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa".
Yêu cầu đặt ra đối với công tác chính trị, tư tưởng là phải trở thành nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong công tác xây dựng Đảng. Quy định chỉ rõ sự kết hợp chặt chẽ giữa "xây" và "chống", trong đó "xây" là nhiệm vụ cơ bản, chiến lược, lâu dài, còn "chống" là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách. Công tác này không được bảo thủ mà phải không ngừng đổi mới, sáng tạo, ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ hiện đại và chuyển đổi số để đảm bảo vai trò "đi trước, mở đường" cho các hoạt động thực tiễn.
Hai là, Quy định 19 xác định các nguyên tắc mang tính sống còn trong công tác chính trị, tư tưởng.
Để công tác chính trị, tư tưởng đi đúng hướng, Quy định 19 thiết lập các nguyên tắc nghiêm ngặt:
Trước hết, kiên trì "4 kiên định". Đây là định hướng hành động bao gồm kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; kiên định đường lối đổi mới; và kiên định các nguyên tắc tổ chức, hoạt động của Đảng.
Thứ hai, chấp hành nguyên tắc tổ chức. Mọi hoạt động phải tuân thủ nghiêm túc nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình. Đặc biệt, quy định đề cao vai trò lãnh đạo trực tiếp, toàn diện và trách nhiệm nêu gương của cấp ủy các cấp, nhất là người đứng đầu.
Thứ ba, gắn kết chặt chẽ với thực tiễn. Công tác chính trị, tư tưởng không thể tách rời công tác tổ chức, cán bộ và kiểm tra, giám sát. Hiệu quả của công tác này phải được đo lường bằng kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị và sự hài lòng của Nhân dân.
Thứ tư, chủ động nắm bắt thông tin. Phải dự báo sát diễn biến tình hình quốc tế và trong nước để kịp thời định hướng dư luận xã hội, kiên quyết đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch, không để rơi vào thế bị động, bất ngờ.
Ba là, Quy định 19 cụ thể hóa các nội dung trọng tâm của công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng.
Trước hết, về công tác chính trị.
Tập trung giữ vững bản chất cách mạng, vận dụng linh hoạt chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn phát triển đất nước. Nội dung này đòi hỏi sự thống nhất về ý chí và hành động, thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị và Ban Bí thư. Đồng thời, công tác chính trị phải gắn liền với việc bảo vệ chính trị nội bộ và phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc cùng các tổ chức chính trị - xã hội.
Thứ hai, về công tác tư tưởng.
Trọng tâm là thống nhất nhận thức về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội và tầm nhìn chiến lược của dân tộc. Một điểm mới nổi bật là việc xây dựng văn hóa Đảng, thiết lập chuẩn mực đạo đức cách mạng, sự tiền phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên. Quy định cũng yêu cầu đổi mới phương thức công tác tư tưởng theo hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, xây dựng cơ sở dữ liệu để phân tích, dự báo tâm trạng xã hội kịp thời.
Bốn là, Quy định 19 xác định rõ trách nhiệm của cấp ủy và vai trò của cán bộ, đảng viên trong Đảng.
Trước hết, đối với cấp ủy các cấp
Cấp ủy có trách nhiệm lãnh đạo toàn diện công tác chính trị, tư tưởng trong phạm vi quản lý. Cấp ủy phải trực tiếp tổ chức nghiên cứu, quán triệt nghị quyết, đảm bảo 100% cán bộ, đảng viên được học tập đầy đủ. Nhiệm vụ quan trọng khác là bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái một cách thường xuyên và chủ động. Cấp ủy cũng cần xây dựng cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung và phòng ngừa sớm các biểu hiện suy thoái.
Thứ hai, đối với cán bộ, đảng viên
Tuyệt đối tin tưởng, kiên định và bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; luôn đặt lợi ích của Đảng, Quốc gia lên trên hết.
Tuân thủ Điều lệ Đảng, thực hiện nghiêm túc tự phê bình và phê bình. Cán bộ, đảng viên phải tự tu dưỡng đạo đức, lối sống trung thực, khiêm tốn, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư.
Tuyệt đối tuân thủ kỷ luật phát ngôn, không chia sẻ những thông tin chưa kiểm chứng hoặc đi ngược lại đường lối của Đảng trên các phương tiện truyền thông và không gian mạng.
Việc thực hiện đúng quan điểm, đường lối của Đảng tại nơi công tác và cư trú là thước đo quan trọng nhất cho bản lĩnh chính trị.
Năm là, đề cao vai trò của công tác kiểm tra, giám sát nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý nghiêm các vi phạm trong quá trình thực hiện.
Để Quy định 19 đi vào đời sống, Đảng yêu cầu thực hiện kiểm tra, giám sát thường xuyên và đột xuất đối với việc chấp hành các nội dung về chính trị, tư tưởng. Kết quả thực hiện là tiêu chí quan trọng để đánh giá, xếp loại tổ chức đảng và đảng viên hằng năm.
Mọi hành vi vi phạm Quy định 19, tùy theo tính chất và mức độ, sẽ bị xử lý kỷ luật nghiêm minh theo quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Đặc biệt, người đứng đầu cấp ủy sẽ phải chịu trách nhiệm liên đới nếu để xảy ra vi phạm nghiêm trọng, kéo dài trong lĩnh vực công tác chính trị, tư tưởng tại cơ quan, đơn vị mình.
2. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện Quy định số 19-QĐ/TW, ngày 08/4/2026 về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng
Để Quy định số 19-QĐ/TW thực sự đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả trong kỷ nguyên mới, các cấp ủy, tổ chức đảng và mỗi cán bộ, đảng viên cần tập trung thực hiện đồng bộ các nhóm giải pháp trọng tâm sau:
Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng và phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu của người đứng đầu trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác chính trị, tư tưởng
Xác định công tác chính trị, tư tưởng là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu, phải được tiến hành thường xuyên, liên tục và thực chất trong mọi hoạt động của tổ chức đảng. Cấp ủy, nhất là đồng chí bí thư, phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm toàn diện về tình hình tư tưởng của đơn vị; đồng thời phải trực tiếp tổ chức việc nghiên cứu, quán triệt nghị quyết cho 100% cán bộ, đảng viên thuộc quyền quản lý.
Đề cao trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu theo phương châm “nói đi đôi với làm”, lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị và sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo cao nhất để đánh giá năng lực lãnh đạo.
Hai là, tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức tiến hành công tác chính trị, tư tưởng theo hướng thiết thực, sát với thực tiễn, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Nội dung công tác chính trị, tư tưởng của Đảng phải thực hiện “4 kiên định” nhưng không bảo thủ, cần vận dụng linh hoạt, sáng tạo lý luận vào thực tiễn phát triển đất nước và xu thế của thời đại. Đổi mới phương pháp tiếp cận theo hướng chủ động thảo luận, đối thoại, giải đáp kịp thời các vướng mắc tư tưởng của cán bộ, đảng viên và Nhân dân với tinh thần “hiểu sâu, hành động đúng, làm đến cùng”. Gắn kết chặt chẽ công tác chính trị, tư tưởng với các khâu của công tác tổ chức, cán bộ, kiểm tra, giám sát và dân vận để tạo sự đồng bộ trong hệ thống chính trị.
Ba là, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng hiệu quả khoa học, công nghệ và các phương tiện truyền thông hiện đại trong công tác tuyên truyền, định hướng và quản lý thông tin.
Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, nhất là trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) để phân tích, dự báo chính xác xu hướng tư tưởng và dư luận xã hội. Xây dựng hệ thống dữ liệu số về công tác chính trị, tư tưởng đồng bộ; nâng cao năng lực truyền thông chính trị hiện đại trên không gian mạng để tạo sức lan tỏa thông tin tích cực. Chủ động xây dựng môi trường truyền thông đúng pháp luật, an toàn; biến các nền tảng số thành công cụ hữu hiệu để giáo dục chính trị và tương tác với quần chúng.
Bốn là, chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng chuyên nghiệp, kiên định về lập trường, vững vàng về bản lĩnh, tinh thông về nghiệp vụ
Cán bộ làm công tác tư tưởng phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối tin tưởng vào đường lối của Đảng và có năng lực vận dụng lý luận vào thực tiễn.
Trang bị cho đội ngũ cán bộ kỹ năng truyền thông hiện đại và khả năng tác nghiệp trên môi trường số, giúp họ trở thành những hạt nhân nòng cốt trong việc lan tỏa thông tin tích cực và định hướng dư luận.
Yêu cầu cán bộ, đảng viên chấp hành nghiêm kỷ luật phát ngôn; không chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng hoặc thông tin sai sự thật trên không gian mạng.
Năm là, chủ động nắm chắc diễn biến tình hình tư tưởng, kịp thời dự báo, phát hiện và định hướng dư luận xã hội ngay từ sớm, từ xa
Thực hiện tốt việc nắm bắt tình hình tư tưởng, tâm tư của cán bộ, đảng viên và Nhân dân thông qua các kênh điều tra dư luận xã hội khoa học để có giải pháp định hướng kịp thời, không để bị động, bất ngờ.
Kịp thời cung cấp thông tin chính thống, khách quan cho báo chí và xã hội, nhất là đối với các vấn đề phức tạp, nhạy cảm để chiếm lĩnh mặt trận tư tưởng và xử lý khủng hoảng truyền thông từ cơ sở.
Sáu là, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch
Huy động sự tham gia tích cực của các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan báo chí, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong việc thực hiện mục tiêu xây dựng Đảng về tư tưởng.
Xác định đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên; thực hiện tốt phương châm “xây” là cơ bản, lâu dài, “chống” là cấp bách, quyết liệt.
Bảy là, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong công tác chính trị, tư tưởng
Coi kết quả thực hiện công tác chính trị, tư tưởng là tiêu chí quan trọng để đánh giá, xếp loại chất lượng tổ chức đảng và đảng viên hằng năm.
Thường xuyên tiến hành kiểm tra, giám sát việc chấp hành Quy định 19; kiên quyết xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm kỷ luật phát ngôn hoặc có biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức theo quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước.
Tóm lại, Quy định 19 là văn bản có ý nghĩa quan trọng trong công tác xây dựng Đảng, thể hiện tư duy đổi mới và tầm nhìn chiến lược của Đảng đối với công tác chính trị, tư tưởng trong giai đoạn hiện nay. Việc ban hành Quy định không chỉ đáp ứng yêu cầu thực tiễn mà còn tạo cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác chính trị, tư tưởng trong toàn hệ thống chính trị.
Mỗi cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên cần quán triệt sâu sắc và triển khai thực hiện hiệu quả Quy định 19 góp phần xây dựng Đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh, củng cố niềm tin của nhân dân và tạo nền tảng tư tưởng vững chắc để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, giàu mạnh, phồn vinh và hạnh phúc.