Vũ Thị Mận

Thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai đã tạo ra những thay đổi quan trọng trong tổ chức và phương thức hoạt động của chính quyền cơ sở. Trong mô hình mới, cấp xã được giao thêm nhiều nhiệm vụ, thẩm quyền, trực tiếp giải quyết ngày càng nhiều công việc liên quan đến đời sống của người dân. Điều đó đòi hỏi cấp ủy, chính quyền và đội ngũ cán bộ, công chức phải nhanh chóng thích ứng, đổi mới phương thức lãnh đạo, quản lý, nâng cao năng lực thực thi công vụ.

Xã Nam Thanh Miện, TP Hải Phòng có diện tích 23,988 km², dân số 33.230 người, gồm 17 thôn. Địa bàn có hệ thống giao thông tương đối thuận lợi, sản xuất nông nghiệp vẫn giữ vai trò quan trọng, đồng thời có điều kiện phát triển thương mại, dịch vụ và du lịch sinh thái. Sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã vừa phải bảo đảm duy trì hoạt động thường xuyên của hệ thống chính trị, vừa tiếp nhận và giải quyết khối lượng công việc lớn hơn, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, đầu tư công, cải cách hành chính, chuyển đổi số, phát triển kinh tế - xã hội và công tác dân vận.

Những kết quả bước đầu trong vận hành chính quyền địa phương hai cấp tại xã Nam Thanh Miện

Thứ nhất, tổ chức bộ máy và hệ thống chính trị từng bước được kiện toàn, hoạt động cơ bản ổn định

Đ/c Nguyễn Trung Nghĩa - Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐND xã chủ trì Hội nghị

Một trong những yêu cầu quan trọng trong giai đoạn đầu vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp là bảo đảm sự liên tục, thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Với cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ” Đảng ủy xã giữ vai trò hạt nhân chính trị, lãnh đạo toàn diện đối với công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, công tác cán bộ, kiểm tra, giám sát và dân vận. HĐND thực hiện chức năng quyết định và giám sát; UBND tổ chức quản lý nhà nước, điều hành phát triển kinh tế - xã hội và giải quyết các công việc hành chính; MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội thực hiện chức năng tuyên truyền, vận động, giám sát, phản biện xã hội và tham gia xây dựng Đảng, chính quyền.

Trong quá trình kiện toàn tổ chức, xã đã thực hiện sắp xếp, điều chỉnh một số tổ chức đảng trực thuộc; thành lập Chi bộ Trạm Y tế xã; đồng thời chú trọng công tác cán bộ, rà soát, xây dựng quy hoạch và đánh giá đội ngũ. Công tác phát triển đảng viên được quan tâm, trong 6 tháng đầu năm, Đảng bộ xã đã kết nạp 23 đảng viên mới, đạt 60,5% kế hoạch năm; tổ chức bồi dưỡng nhận thức về Đảng cho quần chúng ưu tú và bồi dưỡng đảng viên mới. Việc ứng dụng sổ tay đảng viên điện tử cũng được triển khai, góp phần đổi mới phương thức quản lý, sinh hoạt và trao đổi thông tin trong tổ chức đảng.[1]

Cùng với đó, công tác kiểm tra, giám sát được triển khai ở các tổ chức đảng trực thuộc; công tác bảo vệ chính trị nội bộ, đấu tranh với thông tin sai lệch, xấu, độc và công tác dân vận được quan tâm. Những kết quả này cho thấy, trong điều kiện tổ chức bộ máy có nhiều thay đổi, vai trò lãnh đạo của cấp ủy và sự phối hợp giữa các thành tố trong hệ thống chính trị tiếp tục được duy trì.

Thứ hai, hoạt động kinh tế - xã hội có những kết quả tích cực, tạo nền tảng cho ổn định và phát triển địa phương

Trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền mới, Nam Thanh Miện tiếp tục duy trì sản xuất nông nghiệp và từng bước phát triển các ngành nghề, thương mại, dịch vụ. Diện tích gieo cấy lúa đạt khoảng 983,8 ha, năng suất ước đạt 70 tạ/ha; diện tích rau màu khoảng 150,6 ha; nuôi trồng thủy sản đạt khoảng 157,5 ha. Địa phương có 3 sản phẩm OCOP đạt tiêu chuẩn 3 sao, trong 6 tháng đầu năm 2026 có 143 hộ kinh doanh đăng ký mới.[2] Đây là những yếu tố góp phần duy trì sinh kế và tạo động lực phát triển kinh tế tại cơ sở.

Hoạt động thương mại, dịch vụ và du lịch cũng có bước phát triển. Khu du lịch sinh thái Đảo Cò thu hút trên 17.500 lượt khách, cho thấy tiềm năng khai thác các giá trị cảnh quan, sinh thái và văn hóa của địa phương. Công tác thu, chi ngân sách và đầu tư công được triển khai theo kế hoạch; thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt 47.095 triệu đồng, bằng 81,6% dự toán; giải ngân vốn đầu tư công đạt 19.884 triệu đồng, bằng 53,6%.[3]

Trên lĩnh vực văn hóa - xã hội, giáo dục, y tế, an sinh xã hội tiếp tục được quan tâm. Tỷ lệ học sinh hoàn thành chương trình tiểu học đạt 100%; các hoạt động chăm sóc sức khỏe nhân dân được duy trì, với 2.967 lượt khám, trong đó 2.966 lượt có bảo hiểm y tế. Công tác chăm lo các đối tượng chính sách, hộ khó khăn và các hoạt động an sinh xã hội được triển khai thường xuyên, góp phần bảo đảm ổn định đời sống nhân dân.[4]

Thứ ba, cải cách hành chính, chuyển đổi số từng bước trở thành yêu cầu trực tiếp trong hoạt động của chính quyền cơ sở

Tại Nam Thanh Miện, cải cách hành chính và chuyển đổi số được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Việc ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành và hỗ trợ người dân từng bước được đẩy mạnh.

Thực tế cho thấy, khi nhiều nhiệm vụ được chuyển xuống cấp xã, yêu cầu đối với cán bộ, công chức không chỉ dừng ở việc nắm chắc quy định mà còn phải có khả năng xử lý công việc trên môi trường số, phối hợp liên ngành và giải quyết những vấn đề phát sinh ngay tại cơ sở. Đây vừa là yêu cầu mới, vừa là động lực thúc đẩy đội ngũ cán bộ đổi mới phương pháp làm việc.

Thứ tư, công tác dân vận có nhiều mô hình gắn với lợi ích thiết thực của người dân

Một điểm đáng chú ý từ thực tiễn Nam Thanh Miện là công tác dân vận từng bước chuyển từ tuyên truyền, vận động đơn thuần sang gắn với những công việc cụ thể, thiết thực. 

Trong dịp Tết, địa phương đã trao 573 suất quà với tổng trị giá 218 triệu đồng; triển khai các hoạt động hỗ trợ xây dựng nhà Đại đoàn kết. Nhiều mô hình bảo vệ môi trường như “Cánh đồng không rác thải”, “Cánh đồng xanh 3 không”, thu gom phế liệu, nhựa để gây quỹ hỗ trợ phụ nữ, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn được triển khai. Hội Nông dân duy trì 15 tổ tiết kiệm và vay vốn với tổng dư nợ trên 38 tỷ đồng, không phát sinh nợ xấu. Đoàn Thanh niên tham gia hỗ trợ người dân tiếp cận các tiện ích số; Hội Liên hiệp Phụ nữ chú trọng phát triển hội viên và tạo nguồn phát triển Đảng. Những hoạt động trên cho thấy công tác dân vận hiệu quả không chỉ nằm ở việc vận động người dân thực hiện chủ trương, chính sách mà còn ở khả năng tạo ra lợi ích cụ thể, để người dân tham gia, thụ hưởng và giám sát.[5]

Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn vận hành chính quyền địa phương hai cấp tại Nam Thanh Miện cũng cho thấy một số vấn đề cần tiếp tục quan tâm.

Một là, khối lượng và yêu cầu công việc ở cấp xã ngày càng lớn.

Sau khi thực hiện mô hình mới, cấp xã phải đồng thời giải quyết nhiều nhiệm vụ về tổ chức bộ máy, phát triển kinh tế - xã hội, quản lý đất đai, đầu tư công, cải cách hành chính, chuyển đổi số, an sinh xã hội và công tác dân vận. Trong khi đó, lực lượng cán bộ, công chức trực tiếp thực hiện nhiệm vụ còn có thời điểm chịu áp lực lớn về khối lượng công việc.

Hai là, năng lực thực thi nhiệm vụ của đội ngũ chưa thật sự đồng đều. 

Một bộ phận cán bộ còn hạn chế về kỹ năng tham mưu, tổng hợp, soạn thảo văn bản và ứng dụng công nghệ thông tin. Một số cán bộ ở cơ sở, nhất là những người đã công tác lâu năm, còn gặp khó khăn trong thích ứng với phương thức làm việc mới. Điều này đặt ra yêu cầu phải tăng cường đào tạo, bồi dưỡng theo vị trí việc làm và theo yêu cầu thực tế.

Ba là, quản lý đất đai vẫn là lĩnh vực phức tạp. 

Những vi phạm đất đai, thủy lợi có tính lịch sử đặt ra yêu cầu phải xử lý thận trọng, đúng quy định, đồng thời tăng cường công khai thông tin, đối thoại và vận động nhân dân. Đây không chỉ là vấn đề quản lý nhà nước mà còn liên quan trực tiếp đến công tác dân vận và việc củng cố sự đồng thuận ở cơ sở.

Bốn là, chất lượng tham mưu và phối hợp thực hiện nhiệm vụ cần tiếp tục nâng cao. 

Trong điều kiện nhiều nhiệm vụ được triển khai đồng thời, yêu cầu đối với công tác tham mưu ngày càng cao. Thực tiễn tại Nam Thanh Miện cho thấy vẫn còn những trường hợp tham mưu chưa thật sự kịp thời, chất lượng một số văn bản chưa đồng đều. Điều này đòi hỏi phải nâng cao trách nhiệm cá nhân, tăng cường phối hợp và chú trọng hơn nữa khâu kiểm tra, rà soát trước khi ban hành.

Từ thực tiễn nghiên cứu tại địa phương, để mô hình chính quyền địa phương hai cấp tiếp tục vận hành ổn định, hiệu lực và hiệu quả, có thể quan tâm một số giải pháp chủ yếu sau:

Thứ nhất, tiếp tục nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng ủy và hiệu quả phối hợp của cả hệ thống chính trị. 

Cấp ủy cần tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo theo hướng rõ nhiệm vụ, rõ trách nhiệm, tăng cường kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện. Chính quyền, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội cần phát huy đúng chức năng, tăng cường phối hợp trong giải quyết những vấn đề liên quan trực tiếp đến người dân.

Thứ hai, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới. 

Công tác đào tạo, bồi dưỡng cần chuyển mạnh từ cung cấp kiến thức chung sang phát triển năng lực thực thi công vụ, nhất là kỹ năng tham mưu, tổng hợp, xử lý tình huống, quản lý đất đai, tài chính, đầu tư công, cải cách hành chính và chuyển đổi số. Đồng thời, cần có hình thức hỗ trợ phù hợp đối với cán bộ còn hạn chế về kỹ năng công nghệ.

Thứ ba, đẩy mạnh cải cách hành chính lấy người dân làm trung tâm. Cần tiếp tục đơn giản hóa quy trình, công khai, minh bạch thủ tục; tăng cường hướng dẫn trực tiếp đối với người dân chưa thành thạo công nghệ; đồng thời nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính và trách nhiệm của cán bộ, công chức trong giải quyết công việc.

Thứ tư, tăng cường quản lý đất đai, công khai thông tin và đối thoại với nhân dân. 

Đối với những vấn đề tồn tại kéo dài, cần phân loại, xác định rõ nguyên nhân, thẩm quyền và lộ trình xử lý; đồng thời kết hợp chặt chẽ giữa thực hiện đúng quy định pháp luật với công tác tuyên truyền, vận động, đối thoại và giải thích để tạo sự đồng thuận.

Thứ năm, tiếp tục đổi mới công tác dân vận theo hướng cụ thể, thiết thực. 

Những mô hình đã phát huy hiệu quả cần được tổng kết, nhân rộng; đồng thời gắn công tác dân vận với phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường, giảm nghèo, chuyển đổi số và xây dựng đời sống văn hóa. Qua đó phát huy vai trò chủ thể của người dân trong quản lý và phát triển địa phương.

Thực tiễn vận hành chính quyền địa phương hai cấp tại Nam Thanh Miện cho thấy, bên cạnh những kết quả bước đầu, quá trình chuyển đổi mô hình vẫn đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, công tác quản lý nhà nước và phương thức lãnh đạo ở cơ sở. Những kết quả về phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng Đảng, cải cách hành chính, chuyển đổi số và công tác dân vận là cơ sở quan trọng để địa phương tiếp tục ổn định tổ chức và nâng cao hiệu quả hoạt động. Đồng thời, những vấn đề về khối lượng công việc, năng lực cán bộ, chuyển đổi số, quản lý đất đai và chất lượng tham mưu cần tiếp tục được nhận diện và giải quyết phù hợp.