Phạm Thị Dung[1]
Hải Phòng là thành phố Cảng, trung tâm công nghiệp, dịch vụ, giao thương quốc tế và là địa bàn có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về kinh tế, quốc phòng, an ninh của đất nước. Trong tiến trình lãnh đạo cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành cho Hải Phòng sự quan tâm toàn diện. Từ lần đầu tiên Người đặt chân về nước qua Cảng Hải Phòng (tháng 10/1946) đến những chuyến thăm, làm việc trực tiếp với các tầng lớp nhân dân, Người đã để lại hệ thống tư tưởng chỉ đạo sâu sắc về xây dựng Đảng, phát triển kinh tế, củng cố quốc phòng và phát huy sức mạnh đại đoàn kết. Những chỉ dẫn quý báu đó được các thế hệ cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân thành phố vận dụng sáng tạo, trở thành bộ phận cấu thành truyền thống cách mạng và là nền tảng tinh thần vững chắc để Hải Phòng phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.
1. Dấu ấn tư tưởng Hồ Chí Minh qua những chuyến thăm và làm việc trên thành phố Cảng
Trong tư duy chiến lược của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Hải Phòng không chỉ là cửa ngõ giao thương quốc tế của miền Bắc mà còn là địa bàn trọng yếu về an ninh, quốc phòng và đối ngoại. Lịch sử thành phố đã ghi nhận chuỗi sự kiện phản ánh sự gắn bó sâu nặng của Người đối với vùng đất này:
Ngày 20/10/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh cập Bến Ngự (Cảng Hải Phòng) trở về Tổ quốc sau chuyến công tác đối ngoại tại Pháp. Tiếp đó, ngày 21/10/1946, trên đường về Hà Nội, Người dừng chân tại thị xã Hải Dương gặp gỡ cán bộ, Nhân dân và lực lượng vũ trang. Các hoạt động liên tiếp này đánh dấu mốc lịch sử đầu tiên trong hành trình 11 lần Bác Hồ về thăm, làm việc với Hải Phòng, thể hiện sự tin tưởng tuyệt đối của Người vào bản lĩnh, tính kỷ luật và tinh thần đoàn kết của Đảng bộ, Nhân dân địa phương giữa thời điểm vận mệnh dân tộc ở thế "ngàn cân treo sợi tóc".
Khu vực Cảng Hoàng Diệu ngày nay là nơi đón Chủ tịch Hồ Chí Minh lần thứ nhất (ngày 20/10/1946)
khi Người từ Pháp về nước bằng đường biển
Sau ngày giải phóng (13/5/1955), ngày 02/6/1955, Bác trở lại thăm thành phố, chỉ đạo nhiệm vụ xây dựng, củng cố chính quyền, khôi phục sản xuất và bảo vệ bờ biển. Tiếp đó, trong hai ngày 30 và 31/5/1957, Bác thăm Cảng Hải Phòng, Nhà máy Xi măng, Quân y viện 7, Trường Nhi đồng miền Nam và Trại nhi đồng Hải Phòng, đồng thời dừng chân tại xã Ái Quốc (Nam Sách) động viên phong trào làm thủy lợi. Các chuyến thăm thể hiện tư tưởng chỉ đạo toàn diện, gắn kết giữa công nghiệp với nông nghiệp, giữa phát triển kinh tế với chăm lo y tế, giáo dục và đời sống nhân dân.
Tầm nhìn chiến lược về liên kết vùng tiếp tục thể hiện qua chuyến thăm từ 31/3 đến 01/4/1959 tại Hải Phòng, vùng mỏ Hồng Quảng và Tỉnh ủy Hải Dương. Trong năm 1960, Bác hai lần về Hải Phòng, đặc biệt là sự kiện trực tiếp đón 922 kiều bào từ Thái Lan hồi hương qua Cảng Hải Phòng, khẳng định đường lối đại đoàn kết dân tộc và vai trò "cửa mở" đối ngoại của thành phố.
Ngày 16/3/1961, thăm Nhà máy Cơ khí Duyên Hải – điển hình thi đua của Hải Phòng, Bác Hồ khen ngợi tinh thần cải tiến kỹ thuật của công nhân và phát động phong trào “Sóng Duyên Hải”' trở thành ngọn cờ đầu trong thi đua phát triển công nghiệp trên toàn miền Bắc. Ngày 22/1/1962, Bác cùng Anh hùng phi công vũ trụ Liên Xô Gherman Titov về thăm Cát Bà, khẳng định tầm nhìn chiến lược về phát triển kinh tế biển gắn với bảo vệ chủ quyền biển, đảo. Ngày 23/1/1963, Bác thăm Bệnh viện Hữu nghị Việt - Tiệp và Trường Học sinh miền Nam số 4, dặn dò sâu sắc về y đức và sự nghiệp "trồng người".
Các chuyến thăm của Bác trải dài từ trung tâm đô thị đến vùng biển đảo Cát Bà, Cát Hải và các đơn vị Hải quân,… thể hiện tư tưởng chỉ đạo xuyên suốt: Phát triển kinh tế phải gắn liền với chăm lo con người; xây dựng chủ nghĩa xã hội phải đi đôi với bảo vệ Tổ quốc; và phát huy sức mạnh của tổ chức phải gắn kết chặt chẽ với phát huy quyền làm chủ của Nhân dân.
2. Từ lời dặn của Bác đến truyền thống "Trung dũng – Quyết thắng"
Những lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh được tôi luyện qua thực tiễn cách mạng, trở thành bộ phận cấu thành nên truyền thống văn hóa, cách mạng của Hải Phòng.
Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Hải Phòng vừa là trung tâm công nghiệp, cảng biển huyết mạch, vừa là trọng điểm bị đánh phá ác liệt. Quân và dân thành phố Cảng đã kiên cường vừa sản xuất, vừa chiến đấu bảo vệ nhà máy, cảng biển, giữ vững mạch máu giao thông và chi viện sức người, sức của cho tiền tuyến. Chính trong ngọn lửa chiến tranh ác liệt đó, truyền thống "Trung dũng – Quyết thắng" đã được hình thành và tỏa sáng.
Bước vào thời kỳ đổi mới, Hải Phòng tiếp tục khẳng định bản lĩnh đi đầu. Thành phố là nơi khởi xướng cơ chế khoán sản phẩm trong nông nghiệp (Nghị quyết 24-NQ/TU của Thành ủy Hải Phòng năm 1980), cung cấp cơ sở thực tiễn quan trọng để Trung ương ban hành Chỉ thị 100-CT/TW và Nghị quyết 10-NQ/TW (Khoán 10). Trong giai đoạn hội nhập, Hải Phòng đã chủ động phát huy thế mạnh cảng biển, thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng logistics và đô thị hiện đại.
Có thể thấy, thực tiễn sinh động 80 năm qua chứng minh rằng việc thực hiện theo lời dạy của Bác đã tạo nên sự chuyển biến toàn diện, mang tính quy luật trong lịch sử phát triển của Hải Phòng. Tinh thần anh hùng, kiên cường trong chiến đấu bảo vệ Tổ quốc đã được chuyển hóa thành bản lĩnh năng động, chí khí đổi mới trong phát triển kinh tế; truyền thống đại đoàn kết toàn dân được nâng tầm thành năng lực huy động và tối ưu hóa các nguồn lực xã hội. Sự chuyển hóa đó khẳng định di sản tư tưởng Hồ Chí Minh chính là nền tảng vững chắc, tạo động lực dẫn dắt Hải Phòng luôn giữ vững vị thế tiên phong.
3. Vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong thực hiện khát vọng phát triển Hải Phòng giai đoạn mới
Bước vào giai đoạn phát triển mới, Hải Phòng đang đứng trước bước ngoặt lịch sử khi thực hiện tái cấu trúc không gian đô thị, mở rộng quy mô, khai mở không gian và dư địa phát triển mới nhằm tối ưu hóa mối liên kết giữa kinh tế cảng biển, công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ logistics hiện đại và đô thị sinh thái, thông minh. Để hiện thực hóa khát vọng phát triển bứt phá, việc tiếp tục vận dụng sáng tạo tư tưởng cùng những lời căn dặn của Bác đòi hỏi thành phố phải triển khai đồng bộ hệ thống các giải pháp sau:
Thứ nhất, phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân, mở rộng liên kết vùng nhằm tối ưu hóa các nguồn lực phát triển.
Hải Phòng cần thể hiện rõ vai trò hạt nhân kết nối trong tam giác phát triển Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và vùng đồng bằng sông Hồng. Đại đoàn kết phải gắn với liên kết vùng và tạo đồng thuận xã hội. Thực hiện hiệu quả Quy chế dân chủ ở cơ sở theo phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng", bảo đảm Nhân dân thực sự là trung tâm và chủ thể của sự phát triển.
Thứ hai, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Khắc ghi lời Bác về tinh thần thi đua tiến bộ, thành phố tập trung chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên nền tảng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Ưu tiên phát triển kinh tế biển bền vững, logistics thông minh; từng bước biến lợi thế cảng biển truyền thống thành năng lực cạnh tranh hiện đại trong nền kinh tế tri thức.
Thứ ba, tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
Thấm nhuần tư tưởng của Bác về công tác cán bộ và Quy định số 144-QĐ/TW của Bộ Chính trị, thành phố tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ "vừa hồng, vừa chuyên". Cụ thể hóa tiêu chí đánh giá cán bộ bằng sản phẩm và hiệu quả công việc; siết chặt kỷ luật hành chính đi đôi với thể chế hóa cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.
Thứ tư, tiếp tục bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội, nâng cao "chỉ số hạnh phúc" của Nhân dân.
Học tập Bác ở tinh thần hết lòng phụng sự Nhân dân, Hải Phòng gắn phát triển kinh tế với thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội. Nâng cao chất lượng y tế, giáo dục, bảo đảm an sinh xã hội bền vững, từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển, bảo đảm mọi người dân đều được thụ hưởng bình đẳng thành quả phát triển.
Có thể khẳng định, chặng đường 80 năm kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh lần đầu tiên đặt chân đến Hải Phòng (1946 – 2026) là hành trình có ý nghĩa lịch sử sâu sắc. Những giá trị trong lời căn dặn của Người vượt ra khỏi phạm vi một giai đoạn lịch sử, tiếp tục đặt ra những định hướng mang tính nguyên tắc cho công tác lãnh đạo và phát triển thành phố hôm nay.
Kỷ niệm 80 năm không chỉ là dịp tri ân, ôn lại lịch sử, mà quan trọng hơn là xác định rõ trách nhiệm của thế hệ hôm nay. Khắc ghi lời Bác phải được cụ thể hóa bằng việc xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh; bằng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh, trách nhiệm; bằng phát triển kinh tế nhanh, bền vững gắn với tiến bộ xã hội và giữ vững quốc phòng, an ninh.
Lịch sử 80 năm chứng minh rằng, dù ở bất kỳ giai đoạn nào, những giá trị cốt lõi về đoàn kết, trách nhiệm, lao động sáng tạo và phụng sự Nhân dân vẫn nguyên giá trị. Kiên định và vận dụng sáng tạo di sản tư tưởng Hồ Chí Minh chính là nền tảng vững chắc để Hải Phòng tiếp nối truyền thống "Trung dũng – Quyết thắng", quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu Nghị quyết 45-NQ/TW của Bộ Chính trị: xây dựng Hải Phòng trở thành thành phố công nghiệp hiện đại, văn minh, bền vững mang tầm cỡ khu vực và thế giới./.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hải Phòng (2020), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hải Phòng lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2020 - 2025.
Ban Tuyên giáo Thành ủy Hải Phòng (2021), Bác Hồ với Hải Phòng - Hải Phòng với Bác Hồ, NXB Hải Phòng.
[1] ThS, GVC Khoa Xây dựng Đảng