TS. Phạm Xuân Thiên
Trưởng khoa Lý luận cơ sở
Giảng dạy lý luận chính trị nói chung, các môn khoa học Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh nói riêng tại các trường chính trị tỉnh, thành phố đóng vai trò cốt lõi trong việc trang bị thế giới quan, phương pháp luận khoa học cho đội ngũ cán bộ, đặc biệt là cán bộ lãnh đạo, quản lý ở cơ sở. Hoạt động này không chỉ định hướng nhận thức, củng cố bản lĩnh chính trị và niềm tin cho cán bộ, đảng viên, mà còn nâng cao "sức đề kháng" nhằm bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, chủ động phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; từ đó khơi dậy ý chí và khát vọng cống hiến cho đất nước.
Trong bối cảnh hiện nay, việc nghiên cứu và đưa các nội dung mới của Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và Đại hội Đảng bộ Thành phố Hải Phòng lần thứ I vào giảng dạy tại Trường Chính trị Tô Hiệu là một nhiệm vụ quan trọng, vừa cấp bách, vừa lâu dài nhằm kịp thời cập nhật tư duy lý luận mới, thống nhất nhận thức hành động và nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ cán bộ chủ chốt của thành phố Hải Phòng trong kỷ nguyên mới.
Trên cơ sở chức năng nhiệm vụ được giao, khoa Lý luận cơ sở đã thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu khoa học năm 2026 với đề tài: “Nghiên cứu Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, Đại hội Đảng bộ Thành phố lần thứ I đưa vào giảng dạy các phần học chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh tại Trường Chính trị Tô Hiệu”.
Đề tài được thiết kế theo một cấu trúc lôgic, chặt chẽ gồm 3 chương và 2 phụ lục, vận hành theo mạch tư duy khoa học xuyên suốt từ xác lập nền tảng lý luận đến làm rõ nội dung và đề xuất giải pháp thực thi. Trong Chương 1, đề tài đã đi từ việc luận giải ý nghĩa, tầm quan trọng để xác định hệ thống các yêu cầu về tính khoa học, tính cập nhật và phương pháp sư phạm, từ đó soi chiếu vào bối cảnh thực tiễn để nhận diện rõ những thuận lợi và khó khăn tại Trường Chính trị Tô Hiệu. Trên cơ sở nền tảng đó, Chương 2 của đề tài được triển khai theo quy trình hai bước rõ ràng: trước hết là khái quát những nội dung lý luận mới mang tính đột phá trong Văn kiện Đại hội XIV đặt trong mối liên hệ hữu cơ với các định hướng, chỉ tiêu cụ thể của Văn kiện Đại hội Đảng bộ thành phố Hải Phòng lần thứ I có thể đưa vào vận dụng trong giảng dạy các học phần của Khoa Lý luận cơ sở sau đó mới xác định hướng vận dụng cụ thể vào từng bài giảng. Quy trình đó được thực hiện trong cả 2 Học phần (tương đương 4 môn học) mà khoa đảm nhận: Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị Mác - Lênin, Chủ nghĩa xã hội khoa học và tư tưởng Hồ Chí Minh. Tiếp nối mạch lập luận đó, Chương 3 đúc kết 03 nguyên tắc cốt lõi khi lồng ghép, tích hợp (bảo đảm tính lý luận và tính chính trị; tính hệ thống, phù hợp và vừa sức; gắn kết chặt chẽ lý luận với thực tiễn địa phương) và đề xuất 04 nhóm giải pháp chủ yếu về thường xuyên cập nhật kiến thức, đổi mới phương pháp giảng dạy gắn với chuyển đổi số và mô hình "đồng giảng", "đồng sáng tạo tri thức", chuẩn hóa và nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên, cũng như đổi mới kiểm tra, đánh giá học viên theo hướng đánh giá năng lực vận dụng thực tiễn.
Đặc biệt, giá trị nổi bật của đề tài được thể hiện rõ nét và sinh động ở hệ thống Phụ lục được đầu tư công phu, chi tiết. Nếu Chương 2 chỉ ra cái gì cần tích hợp và Chương 3 chỉ ra tích hợp như thế nào, thì hai Phụ lục chính là bước hiện thực hóa trực tiếp toàn bộ tư duy đó thành công cụ thao tác trên bục giảng. Phụ lục 1 (Bản đồ tích hợp) cụ thể hóa các định hướng vận dụng ở cuối mỗi mục của Chương 2 thành bảng tra cứu 06 cột liên hoàn: Tên bài – Nội dung lý luận tương ứng – Nội dung mới từ Văn kiện XIV – Nội dung mới từ Văn kiện Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ I – Địa chỉ tích hợp chính xác – Phương thức tích hợp cho từng bài học của cả 04 môn. Công cụ này giúp giảng viên "nhìn là thấy địa chỉ, tra là ra nội dung", bảo đảm tuân thủ tuyệt đối nguyên tắc tính hệ thống và vừa sức. Đồng thời, Phụ lục 2 (Giáo án tích hợp mẫu) hiện thực hóa giải pháp đổi mới phương pháp ở Chương 3 thông qua 04 kịch bản sư phạm mẫu theo mô hình "đồng giảng" và "đồng kiến tạo tri thức". Mỗi giáo án đều lấy trực tiếp dữ liệu từ Bản đồ tích hợp ở Phụ lục 1 để thiết kế chuỗi câu hỏi nêu vấn đề, thảo luận nhóm theo bàn tròn hoặc giấy A0 và các tình huống thực tiễn tại thành phố Hải Phòng, giúp học viên chủ động phản biện và vận dụng lý luận vào công tác quản trị công, cải cách hành chính ngay tại cơ quan, đơn vị mình.
Với những nội dung đó, đề tài mang lại những đóng góp sâu sắc, toàn diện cả trên phương diện khoa học, phương pháp luận sư phạm lẫn thực tiễn đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Về mặt khoa học, đề tài đã hệ thống hóa một cách bài bản, chuẩn xác những điểm cốt lõi về lý luận trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng và Văn kiện Đại hội Đảng bộ thành phố Hải Phòng lần thứ I, đặt chúng trong dòng chảy kế thừa và phát triển sáng tạo tư duy lý luận của Đảng. Đề tài góp phần cụ thể hóa phương pháp luận tích hợp văn kiện Đảng vào giảng dạy lý luận chính trị theo hướng biện chứng, hiện đại, làm sáng tỏ mối liên hệ hữu cơ giữa định hướng chiến lược của Trung ương với thực tiễn đặc thù của địa phương, qua đó khắc phục lối truyền thụ giáo điều, một chiều hoặc liệt kê nghị quyết thuần túy. Về mặt thực tiễn và ý nghĩa giáo dục, tính khả thi và giá trị ứng dụng cao của đề tài thể hiện rõ qua việc Bản đồ tích hợp và Bộ giáo án mẫu có thể đưa vào sử dụng ngay như những tài liệu chuẩn, cẩm nang nghề nghiệp thiết thực trong sinh hoạt chuyên môn, soạn giảng và tổ chức lên lớp tại Khoa Lý luận cơ sở cũng như các khoa chuyên môn của Nhà trường. Việc vận dụng kết quả nghiên cứu không chỉ thúc đẩy năng lực tự nghiên cứu, tổng kết thực tiễn và đổi mới phương pháp sư phạm của đội ngũ giảng viên, mà còn khơi dậy tính chủ động, tư duy phản biện và năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn ở cơ sở cho học viên. Qua đó, đề tài góp phần khẳng định vị thế hạt nhân của Trường Chính trị Tô Hiệu trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ thành phố Hải Phòng có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy đổi mới, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.