ThS. Nguyễn Gia Lộc
Phó Trưởng khoa Lý luận cơ sở

Phát biểu bế mạc Hội nghị lần thứ mười Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu 04 nhóm vấn đề lớn và 08 phương hướng, giải pháp chiến lược để tiếp tục hoàn thiện Văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng. Trong đó vấn đề trọng tâm, nổi lên hàng đầu nhằm đưa đất nước ta vào kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc là “Tập trung xây dựng mô hình xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trọng tâm là xây dựng con người xã hội chủ nghĩa, tạo nền tảng xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa mà Cương lĩnh của Đảng đã xác định”[1]. Theo tinh thần đó, đòi hỏi “Mỗi địa phương cần cụ thể hoá, xác định rõ định hướng, giải pháp xây dựng mô hình xã hội chủ nghĩa gắn với con người xã hội chủ nghĩa ở từng địa phương, Hải Phòng, Đà Nẵng đi đầu thực hiện, tạo cơ sở rút kinh nghiệm, nhân rộng trong cả nước”.[2]

Ngày 14/11/2024, trong chuyến thăm và làm việc với Ðảng bộ thành phố Hải Phòng, một lần nữa đồng chí Tổng Bí thư nhấn mạnh: "Là địa phương năng động, sáng tạo, Hải Phòng càng phải chủ động và càng có điều kiện xây dựng, phát hiện những mô hình mới từ trong thực tiễn phát triển phong phú của thành phố”.[3]

Thực hiện ý kiến chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, vận dụng sáng tạo Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, chủ trương của Đảng vào tình hình thực tiễn của thành phố, Thành ủy Hải Phòng đã chỉ đạo triển khai nghiên cứu, xây dựng Đề án “Xây dựng mô hình Chủ nghĩa xã hội gắn với con người Xã hội chủ nghĩa tại thành phố Hải Phòng giai đoạn 2026 - 2030 và những năm tiếp theo”, hướng tới mục tiêu xây dựng thành phố Hải Phòng trở thành thành phố “VĂN MINH - HẠNH PHÚC"[4] - “là một đô thị có hạ tầng hiện đại, kinh tế bền vững, văn hóa ứng xử chuẩn mực, môi trường sống trong lành, an toàn, người dân có cơ hội phát triển toàn diện, được hưởng thụ các giá trị văn hóa, xã hội và cảm thấy hài lòng, hạnh phúc với cuộc sống của mình”.[5] Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hải Phòng lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 là dấu mốc lịch sử quan trọng của Đảng bộ và Nhân dân thành phố sau sáp nhập với tỉnh Hải Dương (thành phố Hải Phòng mới). Đại hội thể hiện quyết tâm chính trị cao trong việc tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo, đáp ứng yêu cầu phát triển mới, xây dựng thành công mô hình Chủ nghĩa xã hội gắn với con người Xã hội chủ nghĩa tại thành phố Hải Phòng. Đại hội đã đưa ra định hướng cụ thể, thảo luận, đóng góp ý kiến dân chủ thông qua đề án về “Xây dựng mô hình Chủ nghĩa xã hội gắn với con người Xã hội chủ nghĩa tại Hải Phòng giai đoạn 2026 - 2030 và những năm tiếp theo”, thực hiện dân chủ thực chất, đặt người dân là trung tâm, chủ thể và mục tiêu của phát triển; phát huy tối đa mọi nguồn lực, trong đó phát huy cao độ nguồn lực con người giữ vai trò quyết định. Phấn đấu trở thành hình mẫu tiêu biểu trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình, giàu mạnh và thịnh vượng của dân tộc, để nhân rộng trong cả nước.

Đề án đã chỉ rõ, quá trình cách mạng nước ta từ khi có Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời và lãnh đạo Nhân dân ta giành được những thắng lợi vĩ đại. Khẳng định: Chủ nghĩa xã hội là mục tiêu, lý tưởng của Đảng và Nhân dân ta và đi lên Chủ nghĩa xã hội là yêu cầu khách quan, là con đường tất yếu của cách mạng Việt Nam. Điều này, thống nhất với mục tiêu phát triển “Đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Việt Nam Dân Chủ Cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Trở thành nước phát triển, thu nhập cao”[6] được xác định tại Đại hội XIII của Đảng.

* Quan điểm, nguyên tắc và mục tiêu thực hiện Đề án.

- Về quan điểm:

1. Kiên định và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội; về con người xã hội chủ nghĩa và việc xây dựng con người xã hội chủ nghĩa; những thành tựu và bài học kinh nghiệm qua 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới. Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

2. Tăng cường năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các cấp uỷ, tổ chức đảng; hiệu lực, hiệu quả quản lý của các cấp chính quyền; phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, truyền thống cách mạng của thành phố Hải Phòng trong xây dựng chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa.

3. Xây dựng Chủ nghĩa xã hội gắn với con người Xã hội chủ nghĩa tại thành phố Hải Phòng là nhiệm vụ chính trị quan trọng nhằm hiện thực hóa sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và cá nhân đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đối với thành phố, đồng thời là cơ hội để Hải Phòng cất cánh trong kỷ nguyên mới.

4. Xây dựng Chủ nghĩa xã hội gắn với con người Xã hội chủ nghĩa tại thành phố Hải Phòng trên cơ sở khai thác hiệu quả các lợi thế, tiềm năng về vị trí địa lý, lịch sử, văn hóa, con người Hải Phòng, trong mối tương quan, liên kết với các tỉnh khu vực đồng bằng sông Hồng, các tỉnh phía Bắc và kết nối quốc tế; tránh khuynh hướng bảo thủ, giáo điều hoặc tầm thường hóa chủ nghĩa xã hội, đặc biệt là sự nôn nóng trong triển khai thực hiện.

5. Các chủ trương, chính sách, dự án phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Hải Phòng phải gắn liền với mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, phát triển văn hoá, bảo vệ môi trường, sinh thái; bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội; không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và phát huy đầy đủ vai trò làm chủ của Nhân dân.

- Về nguyên tắc:

1. Đảng Cộng sản Việt Nam, Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hải Phòng giữ vai trò lãnh đạo, chỉ đạo, định hướng và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ xây dựng chủ nghĩa xã hội và con người xã hội chủ nghĩa tại thành phố Hải Phòng.

2. Xây dựng Chủ nghĩa xã hội gắn với con người Xã hội chủ nghĩa tại thành phố Hải Phòng phải đồng thời vừa khắc phục những hạn chế, thiếu sót, tồn tại vừa phát huy những thành tựu đã đạt được, tiếp tục nghiên cứu, bổ sung các cơ chế, chính sách để duy trì và thực hiện ngày càng đồng bộ, toàn diện hơn.

3. Xây dựng Chủ nghĩa xã hội gắn với con người Xã hội chủ nghĩa tại thành phố Hải Phòng cần phát huy tối đa mọi nguồn lực, trong đó phát huy cao độ nguồn lực con người, vận dụng sáng tạo trên cơ sở phù hợp với đường lối, chủ trương của Đảng, với thực tiễn đất nước và thành phố.

4. Xây dựng Chủ nghĩa xã hội gắn với con người Xã hội chủ nghĩa tại thành phố Hải Phòng phải được triển khai bài bản, cụ thể hóa các tiêu chí, nhiệm vụ, giải pháp để xây dựng mô hình sát với tình hình thực tiễn và đặc trưng của từng địa phương, cơ quan, đơn vị; thường xuyên tiến hành sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm gắn với kiểm điểm vai trò, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu cấp ủy, chính quyền các cấp trong quá trình triển khai thực hiện.

- Mục tiêu tổng quát của Đề án: “Xây dựng thành phố Hải Phòng trở thành thành phố “VĂN MINH - HẠNH PHÚC” - hình mẫu tiêu biểu của mô hình Chủ nghĩa xã hội trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình, giàu mạnh và thịnh vượng của dân tộc, nơi hội tụ đầy đủ các yếu tố: kinh tế phát triển cao và bền vững; xã hội dân chủ, công bằng, văn minh; con người được phát triển toàn diện cả về trí tuệ, đạo đức, thể chất, tinh thần; cộng đồng đoàn kết, nhân văn, có bản sắc văn hóa riêng; chính quyền hiện đại, hoạt động minh bạch, hiệu quả, vì Nhân dân phục vụ”.[7]

Để thực hiện mục tiêu chiến lược đó, Hải Phòng còn nhiều việc phải làm. Đề án xác định 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, mang tính toàn diện, đồng bộ cao, phân công rõ các chủ thể thực hiện, hợp thành các thành tố cơ bản, trụ cột của Mô hình Chủ nghĩa xã hội và con người Xã hội chủ nghĩa tại thành phố Hải Phòng, bao gồm:

Một là, nhóm nhiệm vụ, giải pháp xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh toàn diện; Chính quyền kiến tạo, liêm chính, hành động, phục vụ nhân dân, tạo điều kiện để nhân dân làm chủ, đồng hành, thụ hưởng thành quả cách mạng.

Hai là, nhóm nhiệm vụ, giải pháp xây dựng nền kinh tế thành phố phát triển cao, thông minh, hội nhập sâu rộng, hướng đến mục tiêu “Dân giàu, thành phố vững mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

Ba là, nhóm nhiệm vụ, giải pháp xây dựng nền văn hóa hiện đại, nhân văn, giàu bản sắc, đảm bảo cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc cho người dân, hướng đến xã hội phát triển bền vững, bình đẳng, vì con người.

Bốn là, nhóm nhiệm vụ, giải pháp giữ vững quốc phòng - an ninh, mở rộng quan hệ hữu nghị, hợp tác, cùng phát triển.

Năm là, nhóm nhiệm vụ, giải pháp củng cố, phát huy phẩm chất, năng lực con người Hải Phòng đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.

Đặc biệt, nhóm nhiệm vụ, giải pháp củng cố, phát huy phẩm chất, năng lực con người Hải Phòng đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới, Đề án đã nhấn mạnh: “Giữ gìn, củng cố, phát huy truyền thống "Trung dũng, quyết thắng"; giá trị cốt lõi của văn hóa xứ Ðông - sự kết tinh từ phong tục, tập quán, lối sống tốt đẹp, lành mạnh của cộng đồng dân cư, mang đặc trưng cúa truyền thống hiếu học, sự cần cù lao động, được hình thành, đi lên bằng sức lao động của con người; phẩm chất "Ðoàn kết - Nghĩa tình - Năng động - Sáng tạo" của con nguời Hải Phòng; bổ sung, thực hiện các giá trị, phẩm chất con người xã hội chủ nghĩa ở Hải Phòng trong tình hình mới. Phát huy tối đa năng lực cá nhân, ý thức, trách nhiệm chủ động tham gia các công việc xã hội…”.[8]

Yêu cầu:

Cụ thể hóa bộ tiêu chí con người xã hội chủ nghĩa, xây dựng và thúc đẩy mạnh mẽ việc thực hiện các giá trị, chuẩn mực của con người Hải Phòng theo ngành, lĩnh vực, cụ thể:

- Xây dựng đội ngũ công chức, viên chức trong các cơ quan nhà nước và chính quyền các cấp “chuyên nghiệp, trách nhiệm, gương mẫu, thân thiện” với 3 nhóm tiêu chí về: trình độ, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, trình độ ngoại ngữ; mức độ chuyển đổi số, khả năng ứng dụng công nghệ thông tin; kỹ năng giao tiếp, ứng xử, tiếp dân, tiếp nhận và xử lý thông tin, xử lý tình huống với người dân, tổ chức, doanh nghiệp, báo chí, hội nhập, ứng xử với tôn giáo, ứng xử trên mạng xã hội, thực hiện tốt “nụ cười công sở” gắn với tiêu chí “4 xin”, “4 luôn”, “5 không”.

- Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên, giáo viên ngành giáo dục với 3 nhóm tiêu chí về: phẩm chất chính trị, đạo đức và trách nhiệm.

- Xây dựng học sinh, sinh viên - hình mẫu công dân xã hội chủ nghĩa tương lai gồm 3 nhóm tiêu chí: phẩm chất (lòng yêu nước và tinh thần trách nhiệm; đạo đức trong sáng, nhân văn; khát vọng cống hiến); năng lực (đổi mới, sáng tạo; hội nhập quốc tế; tự chủ, tự cường); sức khoẻ và trách nhiệm cộng đồng (thể chất khỏe mạnh; tinh thần vững vàng; lối sống xanh, ý thức bảo vệ môi trường).

- Xây dựng đội ngũ thầy thuốc với 4 nhóm tiêu chí: có y đức, yêu nghề, tận tâm, trách nhiệm.

Chỉ rõ: Đảng uỷ Ủy ban nhân dân thành phố, các ban, sở, ngành, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội thành phố và các cơ quan, đơn vị, địa phương có liên quan là những chủ thể thực hiện, có trách nhiệm cụ thể hóa thành các tiêu chí cụ thể tại mỗi cấp chính quyền và cơ quan, đơn vị cho phù hợp, khả thi.

Đó cũng chính là những nội dung cốt lõi Đề án, yêu cầu hiện thực hóa bằng những mô hình phong phú, sinh động gắn với các biện pháp khả thi, có hiệu quả, phù hợp với mỗi cơ quan, đơn vị và địa phương. Để hoàn thành mục tiêu chung, dưới sự lãnh đạo của Trung ương, đòi hỏi Đảng bộ, chính quyền, quân và dân thành phố phải có quyết tâm chính trị cao gắn với tư duy, tầm nhìn chiến lược, nỗ lực lớn trong hành động. Đó là tinh thần đổi mới, sáng tạo của Thành ủy, Ban Thường vụ Thành ủy, Thường trực Thành ủy; sự quản lý, điều hành quyết liệt, kịp thời của Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân và các cấp chính quyền thành phố, cùng sự phối hợp đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự nỗ lực của đội ngũ cán bộ, đảng viên, tinh thần đoàn kết, vượt qua mọi khó khăn, thách thức, lao động tích cực, sáng tạo của Nhân dân thành phố. Xây dựng mô hình Chủ nghĩa xã hội gắn với con người Xã hội chủ nghĩa là vấn đề thực tiễn, có ý nghĩa chiến lược, sẽ là sản phẩm kết tinh của cả một quá trình nỗ lực phấn đấu bền bỉ, liên tục lâu dài của Đảng bộ, Chính quyền, quân và dân thành phố.

Sự thành công của Hải Phòng sẽ góp phần xứng đáng vào quá trình phát triển đất nước, hiện thực hóa mục tiêu: "… đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, vì một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội… Nhân dân ta mỗi ngày một ấm no, hạnh phúc; Việt Nam ta mỗi ngày một lớn mạnh, sánh vai cùng các cường quốc năm châu như Bác Hồ hằng mong muốn”[9]./.