TS. Phạm Thị Quỳnh Liên

Trong thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQVN) giữ vai trò hết sức quan trọng. Vai trò đó được thể hiện xuyên suốt trong quá trình hình thành và phát triển của MTQTVN, từ thời kỳ đấu tranh giành chính quyền, thời kỳ bảo vệ và phát triển thành quả Cách mạng tháng Tám, tiến hành kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược cho đến thời kỳ đổi mới hiện nay. Trải qua 90 năm, với nhiều hình thức tổ chức và tên gọi khác nhau nhưng MTTQVN luôn trung thành với lợi ích của Nhân dân, tiêu biểu cho truyền thống đoàn kết toàn dân tộc.

Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, song MTTQVN có vai trò rất quan trọng. Đó là củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thắt chặt mối quan hệ giữa Nhân dân với Đảng và Nhà nước, góp phần tạo nên sự đồng thuận cao trong xã hội, động viên Nhân dân phát huy quyền làm chủ, tích cực tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh, gắn bó mật thiết với Nhân dân. Trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước với nền dân chủ ngày càng phát triển thì vai trò của Mặt trận và các đoàn thể ngày càng được mở rộng. MTTQVN là nơi tiếp tục tập hợp rộng rãi các tầng lớp nhân dân, đảm bảo sự thống nhất cao về tư tưởng và hành động, hướng tới mục tiêu giữ vững độc lập chủ quyền quốc gia và ổn định xã hội, thực hiện thành công sự nghiệp đổi mới đất nước do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo. Do đó, nâng cao vai trò của Mặt trận trong hệ thống chính trị và đời sống xã hội là một yêu cầu khách quan, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thực hiện thành công mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Vai trò và tầm quan trọng của MTTQVN trong sự nghiệp đổi mới đã được khẳng định trong thực tế. Thông qua nhiều hình thức tổ chức và vận động quần chúng, MTTQVN đã góp phần cùng với Đảng, Nhà nước giải quyết những khó khăn, tạo điều kiện và môi trường thuận lợi để các tầng lớp nhân dân tham gia phát triển kinh tế - xã hội, khơi dậy và phát huy những giá trị đạo đức - văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc như sự tương thân, tương ái, tình dân tộc, nghĩa đồng bào.

Những thành tựu, đóng góp của MTTQVN trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc là không thể phủ nhận. Tuy nhiên, hiện nay trước tình hình và yêu cầu của nhiệm vụ mới,  MTTQVN cũng còn những hạn chế nhất định: “Nội dung và phương thức vận động, tập hợp xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc còn chậm được đổi mới, hiệu quả chưa sâu rộng và toàn diện, chưa đáp ứng kịp thời trước những yêu cầu mới của xã hội. Các cuộc vận động và phong trào thi đua yêu nước có nơi còn hình thức; kết quả vận động Nhân dân tham gia phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng đời sống văn hóa, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh chưa đồng bộ, giảm nghèo chưa bền vững. Công tác giám sát, phản biện xã hội, tham gia xây dựng Đảng, chính quyền ở một số địa phương, cơ sở còn hình thức, chất lượng không cao; vai trò Mặt trận đại diện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân chưa được phát huy đầy đủ. Kết quả hoạt động đối ngoại Nhân dân chưa tướng xứng với tiềm năng và vị thế của MTTQVN; công tác thông tin, tuyên truyền đối ngoại kết quả chưa rõ nét. Hoạt động của Ủy ban Mặt trận ở một số nơi chậm đổi mới, hiệu quả không cao”[i].

Để MTTQVN tiếp tục phát huy vai trò trong tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ nhân dân thực hiện việc hiệp thương và phối hợp thống nhất hành động giữa các thành viên, phù hợp với yêu cầu, tình hình mới thì một trong những vấn đề quan trọng đặt ra hiện nay là MTTQVN cần phải tự đổi mới về phương thức và tổ chức hoạt động, nâng cao vai trò, trách nhiệm trước Đảng và Nhân dân, tăng cường củng cố liên minh chính trị, xây dựng và củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân. Bên cạnh đó, để phát huy quyền làm chủ của Nhân dân cần thực hiện dân chủ, giám sát và phản biện xã hội, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, thực hành tiết kiệm, tạo đồng thuận xã hội, tham gia xây dựng Đảng, chính quyền trong sạch, vững mạnh. Đó cũng chính là thực hiện tốt mục tiêu chương trình hành động mà Đại hội Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQVN lần thứ IX, nhiệm kỳ 2019 – 2024 đã đề ra. Đó là: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức hoạt động của MTTQVN; tăng cường củng cố liên minh chính trị, xây dựng và củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; thực hiện dân chủ, giám sát và phản biện xã hội, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, thực hành tiết kiệm, tham gia xây dựng Đảng, chính quyền trong sạch, vững mạnh; tăng cường đồng thuận xã hội, thúc đẩy tinh thần thi đua sáng tạo, phát triển kinh tế - xã hội, đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, giữ vững hòa bình, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, vì dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”[ii].

Trong bối cảnh tình hình quốc tế và trong nước hiện nay, tăng cường phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc là động lực quan trọng trong công cuộc đổi mới đất nước. Do vậy, việc phát huy vai trò của MTTQVN trong hệ thống chính trị và đời sống xã hội là một yêu cầu khách quan, có ý nghĩa quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, bảo đảm cho sự phát triển vững chắc của đất nước.