Trong thời đại ngày nay, trước sự phát triển của khoa học kỹ thuật và công nghệ đã dẫn đến sự tăng lên nhanh chóng khối lượng tri thức của nhân loại và tốc độ ứng dụng tri thức vào mọi lĩnh vực đời sống xã hội ngày càng cao. Giáo dục, giảng dạy trong nhà trường không chỉ là sự chuyển tải kiến thức, kinh nghiệm mà quan trọng hơn là trang bị cho người học phương pháp học tập, phát triển năng lực, tư duy độc lập, sáng tạo... Để đáp ứng được điều đó, giáo dục phải đổi mới một cách toàn diện, trong đó việc đổi mới phương pháp dạy học là một yêu cầu vô cùng quan trọng. Nghị quyết Trung ương II (Khóa VIII) đã chỉ rõ: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục và đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thói quen nền nếp tư duy sáng tạo cho người học, từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và hiện đại vào quá trình dạy học nhằm khơi dậy tính tích cực, sáng tạo và khả năng tiềm ẩn trong mỗi người học”.
Những năm gần đây các nhà trường nói chung đã quan tâm tới việc đổi mới phương pháp theo hướng phát huy tính tích cực, độc lập, sáng tạo của người học. Nhận thức sâu sắc vấn đề này, các giảng viên trường Chính trị Tô Hiệu Hải Phòng đã quan tâm nghiên cứu, vận dụng phương pháp dạy học tích cực vào các bài giảng. Do tính chất khác biệt cơ bản so với các cơ sở đào tạo khác trên địa bàn thành phố, Nhà trường là nơi đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý của hệ thống chính trị cấp cơ sở và các cán bộ, công chức kể cả đương chức và dự nguồn khác. Đây chính là nguồn nhân lực đặc biệt, tạo động lực quyết định để phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố, để Thành phố làm tốt hơn công tác xây dựng Đảng, Chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Điều đó đòi hỏi Trường cần phải đổi mới toàn diện quá trình giáo dục – đào tạo, trong đó cần chú trọng đổi mới phương pháp dạy học.
Đổi mới phương pháp dạy học được coi là nhiệm vụ quan trọng của toàn bộ giảng viên và học viên trường Chính trị Tô Hiệu, đặc biệt của việc giảng dạy các phần học Kỹ năng, nghiệp vụ trong đó có phần học “Một số kỹ năng cơ bản trong lãnh đạo, quản lý của cán bộ lãnh đạo, quản lý ở cơ sở”. Phần học này được áp dụng tại các Trường Chính trị tỉnh, thành phố từ tháng 8 năm 2014. Theo phân phối chương trình, thời gian học lý thuyết trên lớp giảm và thời gian thực hành, thảo luận tăng lên so với chương trình cũ. Qua hơn 2 năm triển khai chương trình mới tại Trường, chúng tôi nhận thấy nội dung kiến thức Phần học đòi hỏi học viên cần tập trung cho việc tự học, tự nghiên cứu, rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp mà cốt lõi là kỹ năng phát hiện và giải quyết những vấn đề nảy sinh trong hoạt động thực tiễn. Nếu bồi dưỡng được cho người học phương pháp học, lòng quyết tâm và ý chí tự học, biết vận dụng những điều đã học vào những tình huống mới mẻ của thực tiễn nghề nghiệp thì sẽ tạo cho họ nhu cầu, hứng thú học tập, khơi dậy tiềm năng vốn có của người học, phát huy nội lực, làm cho việc học tập trở lên có ý nghĩa, kết quả học tập được nâng lên.
Về lý luận, việc sử dụng phương pháp dạy học bằng phương pháp tình huống hiện nay đang được đánh giá là phương pháp dạy học có nhiều ưu điểm, một phương pháp dạy học tích cực có khả năng bồi dưỡng cho học viên năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề. Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng này đã và đang được nghiên cứu, ứng dụng trong quá trình giảng dạy các phần học khác nhau tại Trường Chính trị Tô Hiệu. Việc giảng dạy và học tập theo phương pháp tình huống là sự thể hiện nguyên lý “học đi đôi với hành” một cách triệt để, đồng thời rút ngắn khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn đời sống. Việc xử lý tốt những tình huống trong Phần học sẽ giúp người học ứng dụng vào giải quyết những vấn đề khó khăn trong hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước.
Về thực tiễn, ý thức được tầm quan trọng của việc xây dựng và sử dụng phương pháp dạy học trong hoạt động giảng dạy, các giảng viên khoa Dân Vận đã tích cực đổi mới phương pháp dạy học nói chung cũng như sử dụng phương pháp tình huống nói riêng vào giảng dạy Phần học, tuy nhiên trên thực tế hiệu quả sử dụng phương pháp tình huống chưa được đánh giá cao. Các giảng viên còn thiếu kinh nghiệm xây dựng và sử dụng phương pháp dạy học, học viên còn tỏ ra hạn chế về kỹ năng giải quyết vấn đề trong tình huống giảng dạy. Mặt hạn chế đó do nhiều nguyên nhân, cả nguyên nhân chủ quan và nguyên nhân khách quan. Trong đó phải kể đến sức ỳ tâm lý do lối giảng dạy truyền thống mang lại. Học viên bị đặt vào vị thế thụ động, thiếu cơ hội tiếp cận với thực tiễn, thiếu cơ hội rèn luyện các kỹ năng nghề nghiệp cần thiết, nhất là kỹ năng phát hiện và giải quyết vấn đề trong hoạt động nghề nghiệp của bản thân người học.
Do vậy, việc nghiên cứu cách thức áp dụng phương pháp dạy học tình huống vào giảng dạy phần học “Một số kỹ năng cơ bản trong lãnh đạo, quản lý của cán bộ lãnh đạo, quản lý ở cơ sở” là việc làm cần thiết để đạt được mục tiêu môn học. Rất mong các ý kiến trao đổi, tham góp thêm của đồng nghiệp.

Giảng viên khoa Dân vận