Đất nước ta đang ngày càng phát triển về tất cả các lĩnh vực đem lại cuộc sống ấm no, sung túc hơn; nhưng kéo theo đó là hàng loạt những vấn đề xã hội nảy sinh như ô nhiễm môi trường, bạo lực, tai nạn giao thông,..; ảnh hưởng tới đời sống mọi người dân, trong đó có trẻ em. Trẻ em vẫn đang phải sống hàng ngày trong một môi trường có rất nhiều rủi ro về bạo lực và tai nạn thương tích. Mỗi ngày, mỗi giờ trôi qua, trẻ em vẫn bị sát hại khắp nơi trên thế giới, bị bóc lột sức lao động, bị bạo hành, bị tai nạn…Một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ em đó là tai nạn thương tích. Hằng năm, tai nạn thương tích là nguyên nhân cướp đi sinh mạng của trăm nghìn trẻ em trên toàn thế giới.
Đứng trước những hậu quả đáng báo động về tai nạn thương tích ở trẻ em Việt Nam, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách và hoạt động thiết thực để góp phần giảm thiểu tai nạn thương tích ở trẻ: Chính sách quốc gia về phòng chống tai nạn thương tích trẻ em (2001-2010); Quyết định của Bộ Y tế về việc triển khai cộng đồng an toàn trên toàn quốc (2006); Quyết định của Bộ Giáo dục về việc triển khai chương trình trường học an toàn (2007)… Những nỗ lực trên của Nhà nước và xã hội đã góp phần giảm thiểu tai nạn thương tích ở trẻ em. Tuy nhiên, cần phải có những chương trình cụ thể phù hợp với từng địa bàn, từng khu vực, điều kiện vật chất nơi trẻ sinh sống.
Qua điều tra thực tế cho thấy Phường Tràng Cát – Quận Hải An là nơi tiềm ẩn nhiều nguy cơ dẫn đến tai nạn thương tích ở trẻ em. Tại đây điều kiện sống, cơ sở vật chất, môi trường sống đều ẩn chứa nhiều nguy hiểm cho trẻ em, đặc biệt đây lại là vùng sông nước. Bên cạnh đó, các bậc cha mẹ lại có nhận thức hạn chế về việc phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ em, nên dẫn đến nhiều sự việc đau thương.
Do vậy, việc xây dựng mô hình cộng đồng an toàn phòng chống tai nạn thương tích trẻ em tại phường Tràng Cát – Hải An trong giai đoạn hiện nay là công việc cần thiết để đảm bảo cho trẻ em có cuộc sống an toàn, khỏe mạnh. Quy trình xây dựng mô hình cộng đồng an toàn (CĐAT) phòng chống tai nạn thương tích trẻ em (TNTTTE) được xác định bao gồm 3 giai đoạn và 6 bước như sau:
Giai đoạn 1: Giai đoạn chuẩn bị xây dựng kế hoạch
Bước 1: Thành lập Ban chỉ đạo, giới thiệu khái niệm, các bước xây dựng cộng đồng an toàn, xây dựng sự hợp tác và tổ chức thực hiện
+ Yêu cầu bước 1
+ Thành phần Ban chỉ đạo: Trưởng ban chỉ đạo là Phó chủ tịch phụ trách văn hóa xã hội. Thành viên ban chỉ đạo bao gồm: Trưởng trạm y tế phường, Chủ tịch hội phụ nữ, Bí thư Đoàn thanh niên, Chủ tịch Hội chữ thập đỏ, đại diện Làng.
+ Giới thiệu khái niệm CĐAT
+ Xây dựng mạng lưới cộng tác viên.
+ Họp dân
+ Tổ chức lễ phát động xây dựng CĐAT phòng chống TNTTTE.
Bước 2: Tổ chức đánh giá phân tích số liệu tai nạn thương tích, nguy cơ gây tai nạn thương tích, nhu cầu về an toàn, nguồn lực và chính sách có liên quan đến phòng chống tai nạn thương tích và xây dựng cộng đồng an toàn tại phường Tràng Cát làm cơ sở xây dựng kế hoạch.
+ Yêu cầu bước 2
+ Thu thập thông tin sẵn có để đánh giá thực trạng nguy cơ và tình hình TNTTTE tại làng chài.
+ Đánh giá nhanh có sự tham gia của người dân.
Giai đoạn 2: Giai đoạn xây dựng kế hoạch và triển khai thực hiện
Bước 3: Xây dựng kế hoạch mô hình cộng đồng an toàn phòng chống tai nạn thương tích trẻ em tại Làng chài Ngọc Sơn.
+ Yêu cầu bước 3
+ Lập kế hoạch là nêu ra các công việc cần thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định, theo trình tự, với các nguồn lực dự kiến để đạt được những kết quả mong muốn.
+ Xây dựng kế hoạch theo phương pháp lập kế hoạch từ dưới lên. Người dân trực tiếp xác định ưu tiên, mục tiêu, giải pháp và hoạt động xây dựng CĐAT phòng chống TNTTTE. Đồng thời người dân cần xác định rõ ràng, cụ thể trách nhiệm, hoạt động cụ thể của từng cá nhân, hộ gia đình, làng và tiến hành đăng ký cam kết xây dựng gia đình an toàn, trường học an toàn.
+ Xây dựng kế hoạch CĐAT phòng chống TNTTTE theo 6 bước
- Bước 1: Đánh giá và phân tích tình hình.
- Bước 2: Xây dựng các mục tiêu ưu tiên.
- Bước 3: Lựa chọn biện pháp/ giải pháp.
- Bước 4: Xây dựng các hoạt động can thiệp.
- Bước 5: Quản lý và tổ chức thực hiện.
- Bước 6: Theo dõi, đánh giá.
Bước 4: Tổ chức triển khai thực hiện kế hoạch
+ Yêu cầu bước 4
+ Nguyên tắc triển khai
+ Nội dung các hoạt động triển khai
- Truyền thông giáo dục nâng cao nhận thức phòng chống TNTTTE, xây dựng CĐAT.
- Tổ chức thực hiện hoạt động can thiệp giảm thiểu nguy cơ gây TNTTTE.
- Huy động sự tham gia của người dân trong quá trình thực hiện.
Giai đoạn 3: Thiết lập hệ thống báo cáo, kiểm tra và đánh giá.
Bước 5: Thiết lập hệ thống ghi chép, báo cáo tai nạn thương tích trẻ em .
Hệ thống giám sát thường chia thành 2 loại hình:
- Giám sát chủ động
- Giám sát bị động
Bước 6: Đánh giá, tổng kết
Khi thực hiện đánh giá phải thực hiện cả đánh giá quá trình và đánh giá kết quả:
- Đánh giá quá trình: nhằm xem xét việc thực thi các chiến lược và các hoạt động.
- Đánh giá kết quả: để xem xét kết quả đã đạt được và tính bền vững của CĐAT.
Để xây dựng và triển khai có hiệu quả mô hình, thiết nghĩ, cần có sự chung tay của cả hệ thống chính trị và cộng đồng, trong đó:
Đối với chính quyền địa phương:
- Thành lập được ban chỉ đạo đủ mạnh, có uy tín, có trách nhiệm để có thể phối hợp với người dân xây dựng CĐAT phòng chống TNTTTE.
- Cần có những hệ thống báo cáo số liệu chính xác, trung thực, khách quan về vấn đề TNTTTE để chính quyền kịp thời có những biện pháp khắc phục.
- Hỗ trợ kinh phí cho các hoạt động vì mục đích xây dựng CĐAT phòng chống TNTTTE.
- Tham khảo ý kiến, cách làm, mô hình của các địa phương đạt kết quả cao trong công tác xây dựng CĐAT phòng chống TNTTTE.
- Thường xuyên tổ chức tập huấn kĩ năng, nghiệp vụ quản lí cho thành viên ban chỉ đạo.
- Tăng cường biện pháp tuyên truyền, vận động để người dân chấp hành thực hiện các bước trong quy trình xây dựng CĐAT phòng chống TNTTTE, cố gắng xây dựng thành công mô hình gia đình an toàn, trường học an toàn.
- Nâng cao chất lượng y tế, trang thiết bị khám chữa bệnh, thuốc tại cơ sở trạm y tế, sẵn sàng cấp cứu khi có tai nạn xảy ra.
- Cải tiến hình thức, biện pháp truyền thông, trang bị các panô, áp phích, tờ rơi…
Đối với các cơ sở giáo dục
- Thực hiện xây dựng trường học an toàn theo tiêu chuẩn của Bộ Lao động – thương binh và xã hội, trong khuôn khổ chương trình xây dựng CĐAT phòng chống TNTTTE.
- Nâng cao kiến thức và sự hiểu biết về cách phòng chống TNTTTE cho đội ngũ giáo viên và học sinh.
- Nâng cao chất lượng cơ sở vật chất, trang thiết bị tại phòng y tế trường.
- Hướng dẫn học sinh phòng chống TNTT lồng ghép trong các giờ sinh hoạt ngoại khóa, sinh hoạt tập thể.
Đối với gia đình
- Thực hiện xây dựng gia đình an toàn theo tiêu chuẩn của Bộ Lao động – thương binh và xã hội, trong khuôn khổ chương trình xây dựng CĐAT phòng chống TNTTTE.
- Thường xuyên nhắc nhở con em mình phòng chống TNTTTE.
- Thường xuyên tìm hiểu kiến thức và kĩ năng phòng chống TNTT để có thể hướng dẫn cho con cái.

Giảng viên khoa Dân vận