TS Nguyễn Thị Hải Hà,

Phó Hiệu trưởng Trường Chính trị Tô Hiệu

Trong những năm ở nước Pháp, trong điều kiện sống rất khó khăn, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn tập viết báo với tinh thần “người Cộng sản cầm bút” và đã viết nhiều bài báo mang tính chiến đấu mạnh mẽ. Tờ báo đầu tiên Người sáng lập là “Tuần báo Thanh niên” ra đời ngày 21/6/1925 - cơ quan ngôn luận của Tổng bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên được thành lập ở Quảng Châu (Trung Quốc) và trở thành hạt nhân tổ chức, huấn luyện đội ngũ những nhà hoạt động cách mạng. Sau này, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhất trí lấy ngày 21/6 hàng năm là ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam.

Tại Đại hội lần thứ III những người viết báo Việt Nam (08/9/1962), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: “Cán bộ báo chí cũng là chiến sỹ cách mạng. Cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén của họ.”[1]. Và trong sự nghiệp hoạt động cách mạng luôn gắn liền với hoạt động báo chí của mình, Người là minh chứng sáng rõ cho điều ấy. Kỷ niệm 96 năm ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 – 21/6/2021), gần một thập kỷ nhìn lại, chúng ta càng sáng tỏ hơn lời dạy của Bác, càng ý thức hơn việc học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác, nhất là phong cách báo chí Hồ Chí Minh - để nâng cao đạo đức báo chí cách mạng, cũng là để phụng sự đất nước tốt hơn trong tình hình mới.

1. Sáng tỏ lời dạy của Bác đối với người chiến sỹ cách mạng thực hiện nhiệm vụ quan trọng: phản ánh hơi thở cuộc sống

Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là lãnh tụ kiệt xuất thiên tài, mà còn là nhà báo tài ba của báo chí cách mạng nước ta. Người luôn coi báo chí và những người làm báo là vũ khí sắc bén trong công cuộc đấu tranh giành độc lập cho dân tộc và xây dựng cuộc sống mới cho nhân dân.

Ðại hội lần thứ II của Hội Nhà báo Việt Nam tháng 4/1959, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: "Báo chí ta không phải để cho một số ít người xem, mà để phục vụ nhân dân, để tuyên truyền giải thích đường lối, chính sách của Ðảng và Chính phủ, cho nên phải có tính chất quần chúng và tinh thần chiến đấu".

Đại hội lần thứ III của Hội Nhà báo Việt Nam tháng 9/1962, Người nói: “Kinh nghiệm của tôi là thế này: Mỗi khi viết một bài báo thì đặt câu hỏi: Viết cho ai? Viết để làm gì? Viết thế nào cho phổ thông dễ hiểu, ngắn gọn dễ đọc? Khi viết xong, thì nhờ anh em xem và sửa giùm”. Người căn dặn những người làm báo: “Viết sao cho mỗi đồng bào, mỗi chiến sỹ đều đọc được, hiểu được, nhớ được, làm được mới đúng, mới hay”.

Như vậy, có thể thấy rõ những trang báo dù thuộc loại hình gì cũng đều mang ý nghĩa phản ánh hơi thở từng ngày của cuộc sống xã hội. Từ trong kháng chiến, Bác Hồ chỉ rõ nhiệm vụ, mục đích chung của các tờ báo là tuyên truyền cổ động, huấn luyện, tổ chức nhân dân đoàn kết, thi đua yêu nước để kháng chiến thắng lợi, kiến quốc thành công. Báo chí cách mạng phải làm tốt nhiệm vụ cầu nối giữa Ðảng, Nhà nước với nhân dân. Báo chí không phải cho một số ít người xem, mà để phục vụ nhân dân, do đó phải thật dễ hiểu và dễ đọc. Đây chính là kênh thông tin để đường lối, chính sách của Ðảng, Nhà nước được nhận thức và thực hiện bởi nhân dân. Và ngược lại, những tâm tư nguyện vọng của nhân dân về những gì còn bất cập của cơ chế, chính sách được phản hồi lại, qua báo chí, để được điều chỉnh cho phù hợp hơn, và cũng là để phục vụ nhân dân được tốt hơn.

Hiện nay, trong thời kỳ mới, nhà báo - người chiến sỹ cách mạng thực hiện nhiệm vụ quan trọng: phản ánh hơi thở cuộc sống - càng phải thể hiện rõ nét hơn, nhanh hơn, chính xác hơn những đổi mới và phát triển của đất nước từng ngày, từng giờ, từng phút. Báo chí cách mạng cần phải gắn liền với mục tiêu phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân theo lời dạy của Bác trong tình hình mới, đó là đấu tranh để bảo vệ vững chắc và phát triển bền vững đất nước.

2. Nâng cao đạo đức báo chí cách mạng, phụng sự nhân dân và đất nước trong tình hình mới

Có thể khẳng định, trong những năm qua, các cơ quan báo chí trên địa bàn thành phố Hải Phòng đã luôn bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, phản ánh sinh động mọi mặt của đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội. Các nhà báo luôn đi đầu trên mặt trận bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc cũng như bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ, đóng góp lớn cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Trong tình hình mới, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về “Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác lại các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới” cũng đã xác định rõ nhiệm vụ: “Phát huy sức mạnh tổng hợp của các cơ quan báo chí, xuất bản, truyền thông”, “kết hợp chặt chẽ và đồng bộ các loại hình báo chí truyền thông nhằm góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, phản bác có hiệu quả các quan điểm sai trái, thù địch”. Qua đó, càng thấy rõ nhiệm vụ của người làm báo trong thời đại mới hiện nay, khi thông tin đã được đặt trong “thế giới phẳng” – bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ cùng với sự phát triển bùng nổ của mạng Internet, các mạng xã hội toàn cầu và những vấn đề nảy sinh từ mặt trái của kinh tế thị trường, các thế lực thù địch, phản động có những chiêu thức, thủ đoạn mới chống phá Đảng, Nhà nước và công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Lúc này, nguyên tắc vàng mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: “Viết cho ai? Viết để làm gì? Viết thế nào?” và học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác, nhất là phong cách báo chí Hồ Chí Minh càng trở nên quan trọng hơn bất cứ lúc nào đối với người làm báo.

Trước hết, người làm báo cần luôn rèn luyện đạo đức nghề nghiệp, có tâm trong sáng - đây là yếu tố cốt lõi và đầu tiên để đứng vững trong nghề. Cần phải lấy lợi ích dân tộc, lợi ích tập thể để viết. Phản ánh đúng những mặt tích cực, nhưng đồng thời cũng cần phải thẳng thắn trước những tiêu cực, những cái xấu ảnh hưởng tới sự phát triển của đất nước như tham nhũng, quan liêu, lãng phí, các tệ nạn xã hội, những tác động tiêu cực của kinh tế thị trường, những mặt trái của hội nhập quốc tế… Mỗi bài viết, bản tin, hình ảnh đều phải lan tỏa những giá trị tốt đẹp và năng lượng tích cực, tạo niềm tin, sự đồng thuận trong xã hội. Đó chính là thiết thực phục vụ cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và của nhân dân. Hay đó cũng chính là câu trả lời cho câu hỏi: “Viết cho ai? Viết để làm gì?” mà Bác Hồ đã nêu.

Bên cạnh đó, người làm báo cũng cần luôn giữ trong mình sự nhiệt huyết, năng động và đặc biệt là chịu được áp lực công việc. Sống hết mình với công việc, dành thời gian cho công việc và chịu trách nhiệm về các thông tin mà mình đưa ra. Hiện nay, mỗi bài viết của các nhà báo, dù là tiếp cận ở góc độ nào, thì đều có những tác động nhất định đến dư luận xã hội trong và ngoài nước. Đứng trước nhu cầu đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng và cạnh tranh với các tờ báo khác, các nhà báo phải phản ánh nhanh chóng, kịp thời những vấn đề thời sự của đất nước, những vấn đề dư luận đang quan tâm. Tuy nhiên, chỉ một sự thiếu cẩn trọng khi viết có thể tác động xấu đến đời sống xã hội, tổn hại đến lợi ích quốc gia, dân tộc.Vì vậy, đòi hỏi nhà báo phải hết sức cân nhắc khi trả lời “viết thế nào?”, hay nói cách khác là phải cẩn trọng về cả về hình thức, nội dung và cách viết.

Báo chí ngày nay vẫn là luôn là “trận địa” đấu tranh nóng bỏng. Trên mặt trận đó, mỗi người làm báo hằng ngày phải đấu tranh với nhiều thử thách. Ðể vượt qua những thử thách ấy, và thực hiện tốt lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đòi hỏi những người làm báo phải thường xuyên rèn luyện đủ đức, đủ tài với phẩm chất chính trị vững vàng, trong sáng, trung thực, năng động. Bên cạnh đó là không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn gắn liền với niềm đam mê viết và không ngừng rèn luyện để chịu được áp lực công việc. Những điều ấy sẽ giúp người làm báo có thể hoàn thành nhiệm vụ tốt hơn, phụng sự nhân dân và đất nước tốt hơn trong tình hình mới.

Kỷ niệm 96 năm ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2021), cũng là dịp để chúng ta nhớ lại lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với cán bộ báo chí - những chiến sỹ cách mạng Việt Nam - dù là trước đây hay trong tình hình mới. Qua đó, chúng ta càng sáng tỏ việc học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh - nhất là phong cách báo chí Hồ Chí Minh - soi rọi vào thực tiễn báo chí cách mạng hiện nay để khẳng định: những việc làm của Người, những lời căn dặn của Người vẫn mãi là “kim chỉ nam” dẫn đường cho báo chí cách mạng Việt Nam nói chung và những người làm báo trên địa bàn thành phố Hải Phòng nói riêng tiếp tục phấn đấu để có những đóng góp có hiệu quả vào sự nghiệp cách mạng của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta./.