Vũ Thị Lan Anh
Giảng viên khoa Xây dựng Đảng
Ngày 02/01/2020, Bộ Chính trị đã ban hành Quy định số 213-QĐ/TW về “trách nhiệm của đảng viên đang công tác thường xuyên giữ mối liên hệ với tổ chức đảng và nhân dân nơi cư trú” (sau đây viết tắt là Quy định số 213), thay thế Quy định số 76-QĐ/TW ngày 15/6/2000 của Bộ Chính trị (khóa VIII). Quy định số 213-QĐ/TW đã bổ sung thêm một số điểm mới, cụ thể hơn về trách nhiệm và nhiệm vụ của ba chủ thể, đó là: cấp uỷ nơi đảng viên đang công tác; tổ chức đảng nơi đảng viên đang cư trú và cá nhân đảng viên.
Đối với cấp uỷ - nơi đảng viên đang công tác có 5 nhiệm vụ:
Một là, chỉ đạo chi uỷ, chi bộ trực thuộc lập danh sách đảng viên theo nơi cư trú và chủ động liên hệ với đảng uỷ cơ sở và chi uỷ, chi bộ nơi đảng viên cư trú để giới thiệu đảng viên về sinh hoạt, thường xuyên giữ mối liên hệ với chi uỷ và nhân dân nơi cư trú theo đúng quy định. Thông báo bằng văn bản với cấp uỷ cơ sở nơi đảng viên cư trú được biết về những đảng viên của đơn vị mình thường xuyên đi công tác xa nơi cư trú, lưu động hoặc có công tác đặc biệt để phối hợp tạo điều kiện cho đảng viên thực hiện nhiệm vụ nơi cư trú khi đảng viên đó có điều kiện.
Hai là, kịp thời thông báo cho chi uỷ, chi bộ, đảng uỷ cơ sở nơi đảng viên cư trú biết về số đảng viên đã được giới thiệu về sinh hoạt nơi cư trú có sự thay đổi vị trí, chuyển công tác hoặc bị khai trừ, xoá tên khỏi danh sách đảng viên hoặc đã xin ra khỏi Đảng.
Ba là, chủ trì, phối hợp với cấp uỷ cơ sở nơi đảng viên cư trú kiểm tra, giám sát đảng viên thực hiện nhiệm vụ nơi cư trú; biểu dương những đảng viên thực hiện tốt và nhắc nhở, phê bình hoặc xem xét xử lý theo quy định đối với những đảng viên chưa thực hiện nghiêm túc những nhiệm vụ nêu trên.
Bốn là, định kỳ hằng năm tổ chức lấy ý kiến nhận xét của chi uỷ, chi bộ đối với đảng viên của mình thực hiện nhiệm vụ nơi cư trú. Cử đại diện cấp uỷ gặp gỡ, trao đổi với cấp uỷ nơi đảng viên cư trú để nắm tình hình và lấy ý kiến nhận xét trước khi bổ nhiệm, giới thiệu ứng cử hoặc khi đảng viên cho rằng việc nhận xét của nơi cư trú chưa khách quan.
Năm là, thông báo cho đảng viên biết về ý kiến nhận xét, đánh giá của cấp uỷ nơi cư trú tại cuộc họp kiểm điểm, đánh giá cuối năm hoặc khi cần thiết.
Đối với tổ chức đảng nơi đảng viên đang công tác cư trú thực hiện 6 nhiệm vụ:
Một là, đảng ủy xã, phường, thị trấn tiếp nhận và lập danh sách đảng viên đang công tác được giới thiệu về sinh hoạt, giữ mối liên hệ với tổ chức đảng và nhân dân nơi cư trú ở địa phương mình; giới thiệu về cho các chi ủy, chi bộ thôn, bản, khối phố.
Hai là, chi bộ thôn, bản, khu dân cư tiếp nhận và lập danh sách đảng viên đang công tác tham gia sinh hoạt, giữ mối liên hệ với tổ chức đảng và nhân dân nơi cư trú ở đơn vị mình và thông báo cho từng đảng viên biết để liên hệ trong việc thực hiện nhiệm vụ đảng viên nơi cư trú; đồng thời, tạo điều kiện cho đảng viên thực hiện nhiệm vụ.
Ba là, định kỳ 6 tháng hoặc khi cần thiết, đảng ủy xã, phường, thị trấn chỉ đạo chi ủy, chi bộ trực thuộc tổ chức họp đảng viên đang công tác cư trú trên địa bàn để thông báo tình hình, nhiệm vụ của địa phương hoặc chuyên đề cần tham khảo ý kiến đảng viên đang công tác để đảng viên nắm được thông tin, tham gia góp ý kiến.
Bốn là, định kỳ hằng năm, chi ủy hoặc bí thư chi bộ (nơi không có chi ủy) họp với ban công tác mặt trận thôn, bản, khu dân cư để nhận xét từng đảng viên đang công tác thực hiện nhiệm vụ nơi cư trú trên địa bàn mình theo phiếu nhận xét và gửi về đảng ủy xã, phường, thị trấn.
Năm là, Đảng ủy xã, phường, thị trấn xác nhận phiếu nhận xét của chi ủy, chi bộ nơi cư trú đối với đảng viên đang công tác và gửi cho đảng ủy cơ sở nơi đảng viên công tác.
Sáu là, khi có yêu cầu của cấp ủy nơi đảng viên công tác, đảng ủy xã, phường, thị trấn phối hợp kiểm tra, giám sát đối với đảng viên đang công tác thực hiện nhiệm vụ nơi cư trú.
Đối với đảng viên đang công tác, thực hiện 7 nhiệm vụ ở nơi cư trú như sau:
Một là, nêu gương về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và vai trò tiền phong, gương mẫu của người cán bộ, đảng viên trước nhân dân nơi cư trú.
Hai là, gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân; tuyên truyền, vận động gia đình và nhân dân trên địa bàn dân cư thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các quy định của địa phương nơi cư trú.
Ba là, tham gia đầy đủ, nghiêm túc các cuộc họp định kỳ và tích cực tham gia các cuộc họp khác do cấp uỷ nơi cư trú triệu tập. Tích cực tham gia góp ý kiến với chi uỷ, chi bộ, đảng uỷ cơ sở nơi cư trú về các công việc chung của địa phương, nhất là những vấn đề bức xúc ở thôn, bản, tổ dân phố.
Bốn là, tham gia các cuộc họp của nhân dân nơi cư trú; thường xuyên giữ mối liên hệ với chi uỷ, trưởng thôn, bản, tổ trưởng dân phố, ban công tác mặt trận nơi cư trú để nắm bắt tình hình nhân dân; phản ánh những ý kiến của nhân dân tới cơ quan có thẩm quyền.
Năm là, tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền ở cơ sở, giám sát cán bộ, đảng viên trong việc tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống và thực hiện trách nhiệm nêu gương.
Sáu là, tham gia và vận động các thành viên trong gia đình tham gia các cuộc vận động, các phong trào thi đua do địa phương phát động. Vận động gia đình và nhân dân xây dựng mối quan hệ gắn bó đoàn kết, xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư.
Bảy là, báo cáo kết quả thực hiện các nhiệm vụ nêu trên với chi uỷ nơi công tác vào dịp kiểm điểm, đánh giá đảng viên hằng năm. Kịp thời báo cáo với chi uỷ nơi công tác và nơi cư trú khi chuyển sang nơi cư trú khác.
Như vậy, điểm mới đầu tiên của Quy định số 213 đã tăng cường mối liên hệ giữa cấp ủy cơ sở nơi đảng viên đang công tác và tổ chức đảng nơi đảng viên cư trú cũng như tạo điều kiện để đảng viên đang công tác thực hiện nhiệm vụ. Cụ thể:
Quy định số 213, đã quy định rất rõ đối với cấp ủy nơi đảng viên đang công tác có trách nhiệm thông báo bằng văn bản với cấp ủy cơ sở nơi đảng viên cư trú biết về những đảng viên của đơn vị mình thường xuyên đi công tác xa nơi cư trú, lưu động hoặc có công tác đặc biệt để phối hợp tạo điều kiện cho đảng viên thực hiện nhiệm vụ nơi cư trú khi đảng viên đó có điều kiện. So với Quy định số 76 đây là nội dung mới thấy sự tăng cường mối liên hệ giữa tổ chức đảng nơi đảng viên công tác và tổ chức đảng nơi đảng viên cư trú, tạo điều kiện để đảng viên đang công tác thực hiện nhiệm vụ của mình ở nơi cư trú là rất cần thiết.
Đồng thời, đối với tổ chức đảng nơi đảng viên cư trú thực hiện việc tiếp nhận và lập danh sách đảng viên đang công tác tham gia sinh hoạt, giữ mối liên hệ với tổ chức đảng và nhân dân nơi cư trú ở đơn vị mình và thông báo cho từng đảng viên biết để liên hệ trong việc thực hiện nhiệm vụ đảng viên nơi cư trú, đồng thời, tạo điều kiện cho đảng viên thực hiện nhiệm vụ.
Thứ hai, Quy định số 213 đã tăng cường trách nhiệm của cấp ủy cơ sở nơi đảng viên công tác và cấp ủy cơ sở nơi đảng viên cư trú. Cụ thể:
- Tại Điểm 3, Điều 3 - Nhiệm vụ của cấp ủy cơ sở nơi đảng viên đang công tác, Quy định nêu rõ, cấp ủy cơ sở nơi đảng viên công tác chủ trì, phối hợp với cấp uỷ cơ sở nơi đảng viên cư trú kiểm tra, giám sát đảng viên thực hiện nhiệm vụ nơi cư trú; biểu dương những đảng viên thực hiện tốt và nhắc nhở, phê bình hoặc xem xét xử lý theo quy định đối với những đảng viên chưa thực hiện nghiêm túc.
Nội dung này hoàn toàn mới so với Quy định số 76, điểm này nhằm tăng cường trách nhiệm của cấp ủy nơi đảng viên công tác, thay cho việc chỉ thực hiện giới thiệu đảng viên về nơi cư trú, đồng thời thể hiện sự phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chi bộ nơi đảng viên cư trú để thực hiện quản lý, giáo dục và nâng cao chất lượng đảng viên.
- Để đảm bảo nhiệm vụ được Đảng xác định là "then chốt của then chốt" thực hiện công tâm, khách quan, toàn diện, trước khi bổ nhiệm hoặc giới thiệu ứng cử đối với cán bộ, đảng viên, tổ chức đảng nơi đảng viên công tác phải cử đại diện gặp gỡ, trao đổi để lấy ý kiến nhận xét của tổ chức đảng nơi cư trú (tại Điểm 4, Điều 3).
- Tại Điểm 4, Điều 4, Quy định số 213 nêu rõ yêu cầu cấp ủy cấp xã phải lập danh sách tiếp nhận đảng viên giữ mối liên hệ ở nơi cư trú để theo dõi biến động, qua đó quản lý đảng viên chặt chẽ hơn.
Thứ ba, Quy định số 213 đã quy định chặt chẽ hơn trong nhận xét, đánh giá đảng viên hằng năm.
Quy định chỉ rõ: chi ủy hoặc bí thư chi bộ (nơi không có chi ủy) họp với ban công tác mặt trận thôn, tổ dân phố để nhận xét từng đảng viên đang công tác thực hiện nhiệm vụ nơi cư trú trên địa bàn mình theo phiếu nhận xét và gửi về đảng ủy cấp xã. Với quy định này, bắt đầu từ năm 2020, thành phần nhận xét, đánh giá đảng viên đang công tác thường xuyên giữ mối liên hệ với tổ chức đảng và nhân dân nơi cư trú được mở rộng, không chỉ là ý kiến của bí thư, phó bí thư chi bộ mà còn thêm ý kiến của các đồng chí trong cấp ủy chi bộ và đại diện Ban công tác mặt trận. Điều này đảm bảo tính dân chủ, khách quan trong nhận xét, đánh giá đảng viên đang công tác.
Thứ tư, Quy định số 213 đã bổ sung trách nhiệm, nhiệm vụ của đảng viên đang công tác ở nơi cư trú. Cụ thể:
Một là, về trách nhiệm của đảng viên đang công tác ở nơi cư trú
Tại Điểm 1, Điều 1 của Quy định số 213 cho thấy, trách nhiệm của đảng viên đang công tác không chỉ thường xuyên giữ mối liên hệ với tổ chức đảng và nhân dân nơi cư trú mà còn phải nêu cao vai trò, trách nhiệm của người đảng viên trong xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị cơ sở. Nội dung này chưa được đề cập trong Quy định số 76 trước đó. Để thực hiện được trách nhiệm trong xây dựng tổ chức cơ sở, người đảng viên cần phải sống gần dân, có trách nhiệm trong các công việc của Nhân dân nơi cư trú, vì làm tốt việc này mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân sẽ ngày càng được tăng cường, vững chắc.
Hai là: về nhiệm vụ của đảng viên đang công tác ở nơi cư trú có 3 điểm mới so với Quy định số 76:
Về nêu gương: Tại Điểm 1, Điều 2 của Quy định số 213 nêu rõ: đảng viên đang công tác ở nơi cư trú nêu gương về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và vai trò tiền phong, gương mẫu của người cán bộ, đảng viên trước nhân dân nơi cư trú. So với Quy định số 76, đây là điểm này hoàn toàn mới. Điều này khẳng định đảng viên cho dù ở nơi đang công tác hay ở nơi cư trú luôn phải nêu cao trách nhiệm nêu gương, có như vậy nêu gương mới trở thành việc làm tự giác, thường xuyên của cán bộ, đảng viên.
Về giữ mối liên hệ với các tổ chức, cá nhân ở nơi cư trú: Tại Điểm 4, Điều 2 của Quy định số 213 đã quy định nhiệm vụ của đảng viên đang công tác: tham gia các cuộc họp của nhân dân nơi cư trú; thường xuyên giữ mối liên hệ với chi ủy, trưởng thôn, bản, tổ trưởng dân phố, ban công tác Mặt trận nơi cư trú để nắm bắt tình hình nhân dân; phản ánh những ý kiến của Nhân dân tới cơ quan có thẩm quyền. Điểm mới ở Quy định này là đảng viên đang công tác không chỉ giữ mối liên hệ với chi ủy mà còn phải giữ mối liên hệ với trưởng thôn, bản, tổ trưởng dân phố, ban công tác Mặt trận để nắm bắt tình hình nhân dân; không chỉ tham gia ý kiến với cấp ủy nơi cư trú mà còn phản ánh những ý kiến của nhân dân tới cơ quan có thẩm quyền. Qua đó khẳng định, đảng viên đang công tác phải có trách nhiệm cao hơn đối với cộng đồng dân cư nơi mình cư trú.
Về báo cáo kết quả thực hiện các nhiệm vụ ở nơi cư trú: điểm mới trong Quy định số 213 là đảng viên đang công tác ở nơi cư trú có trách nhiệm báo cáo kết quả thực hiện các nhiệm vụ với chi ủy nơi công tác vào dịp kiểm điểm, đánh giá đảng viên hằng năm. Như vậy, việc báo cáo với chi ủy nơi công tác về việc thực hiện các nhiệm vụ ở nơi cư trú là nhiệm vụ bắt buộc đối với đảng viên đang công tác, đồng thời tiến hành thường xuyên vào các dịp kiểm điểm đảng viên chứ không phải hằng năm hoặc khi cần mới báo cáo như trước đây.
Từ những điểm mới nêu trên cho thấy, Quy định số 213-QĐ/TW đã nêu rõ hơn trách nhiệm, nhiệm vụ của đảng viên, của cấp ủy nơi đảng viên đang công tác cũng như tổ chức đảng nơi đảng viên cư trú. Quy định số 213 góp phần quan trọng tăng cường mối quan hệ máu thịt giữa cán bộ, đảng viên và nhân dân - vấn đề có ý nghĩa sống còn đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng, đất nước và dân tộc. Việc thực hiện tốt Quy định số 213 của Bộ Chính trị có vai trò rất quan trọng nhằm giáo dục, rèn luyện và quản lý, giám sát đảng viên. Vì vậy, thiết nghĩ mỗi cán bộ, đảng viên cần nghiên cứu kỹ và quán triệt sâu sắc những nội dung mới trong Quy định số 213 để chấp hành nghiêm túc, qua đó, góp phần tăng thêm sự gắn bó giữa đảng viên với nhân dân.