ThS. Phạm Thị Liên
Giảng viên chính, Khoa Nhà nước và pháp luật

Ngày 06/12/2024, Hội đồng nhân dân thành phố Hải Phòng (khóa 16) đã tổ chức Kỳ họp thứ 21. Với 100% đại biểu biểu quyết tán thành, Hội đồng nhân dân đã quyết nghị thông qua Nghị quyết về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội thành phố năm 2025 trong đó xác định: “Mở rộng không gian kinh tế, đô thị; hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù; tăng cường chuyển đổi xanh, chuyển đổi số”.

Mở rộng không gian kinh tế, đô thị

Hải Phòng là thành phố Cảng có vị trí địa chính trị - kinh tế có ý nghĩa chiến lược; là đô thị loại I, trung tâm công nghiệp, cảng biển, du lịch, dịch vụ; là cửa chính ra biển của các tỉnh, thành phố phía Bắc và đầu mối giao thông quan trọng của cả nước. Trong những năm qua, thành phố duy trì đà tăng trưởng cao, hướng đến mục tiêu là động lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng Bắc bộ và cả nước. Năm 2024, kinh tế thành phố Hải Phòng tiếp tục duy trì đà tăng trưởng với tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) tăng 11,01% so với cùng kỳ, gấp khoảng 1,6 lần bình quân chung cả nước, đứng thứ 3 cả nước và đứng đầu vùng đồng bằng Sông Hồng; Môi trường đầu tư, kinh doanh của thành phố tiếp tục được cải thiện, hoạt động xúc tiến đầu tư đạt được nhiều kết quả tích cực…; Tiếp tục khởi công các công trình, dự án lớn trong các lĩnh vực: giao thông, công nghiệp, đô thị, góp phần nâng tầm vị thế và mở ra không gian, dư địa phát triển cho nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội của thành phố[1]…

Nghị quyết số 45-NQ/TW ngày 24/01/2019 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định việc mở rộng không gian đô thị của thành phố là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Sau 5 năm thực hiện Nghị quyết số 45-NQ/TW, những kết quả thành phố đạt được trong phát triển đô thị rất rõ nét, nhất là trong hiện thực hóa định hướng mở rộng không gian đô thị. Thành phố đã xây dựng, phát triển, hiện đại hóa đô thị Hải Phòng mang bản sắc đặc trưng riêng của thành phố Cảng biển; Đẩy mạnh chỉnh trang, nâng cấp đô thị trung tâm: Hoàn thành Dự án cải tạo hè 09 tuyến đường trung tâm thành phố; triển khai Chương trình xây dựng các công viên, vườn hoa, cây xanh trên địa bàn thành phố giai đoạn 2021-2025... Từ ngày 01/01/2025, không gian đô thị thành phố Hải Phòng được mở rộng: Huyện Thủy Nguyên chính thức trở thành thành phố trực thuộc thành phố Hải Phòng; Huyện An Dương chuyển đổi thành đơn vị hành chính cấp quận. Không chỉ tập trung mở rộng không gian đô thị của thành phố, việc nâng cấp, cải tạo đô thị cũ cũng là nhiệm vụ hết sức quan trọng. Hiện nay, trên địa bàn thành phố có khoảng 205 chung cư cũ, trong đó đã hoàn thành đầu tư xây dựng 7 tòa chung cư mới trên nền hiện trạng khoảng 31 chung cư cũ và hiện đang tiếp tục hoàn thiện việc cải tạo, xây dựng lại các chung cư cũ theo quy định. Việc tăng hiệu quả trong công tác quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn lực tài nguyên thiên nhiên, đất đai, tối ưu hóa công tác vận hành và khai thác hiệu quả hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội sẽ nâng cao năng lực phục vụ cộng đồng, phục vụ Nhân dân thành phố.

Tuy nhiên, thành phố cũng phải “đối mặt” với các vấn đề của các đô thị lớn, như: vấn đề về môi trường, hạ tầng đô thị chưa được giải quyết triệt để; chưa bảo đảm phát triển đô thị bền vững… Do đó, thành phố xác định: Trong thời gian tới sẽ quan tâm gắn mở rộng không gian đô thị theo 3 hướng đột phá đồng thời hình thành các trọng điểm mới phát triển kinh tế xanh. Cụ thể, về hướng Bắc, khu đô thị mới Bắc sông Cấm gắn với trung tâm hành chính - chính trị mới của thành phố; trung tâm công nghiệp, thương mại, dịch vụ, tài chính, du lịch văn hóa và giải trí, y tế, giáo dục; trung tâm nghề cá vùng duyên hải Bắc Bộ. Khu vực phát triển phía Đông (huyện Cát Hải) phát triển đô thị, cảng biển và dịch vụ hàng hải quốc tế. Về phía Đông Nam hình thành khu trung tâm thương mại - dịch vụ, khu kinh tế phía Nam với khu cảng - công nghiệp Đồ Sơn, phát triển các khu công nghiệp sinh thái ven biển gắn với trung tâm dịch vụ hàng hải quốc tế. Từ đây, góp phần chuyển dịch mạnh mẽ nền kinh tế thành phố từ công nghiệp - dịch vụ truyền thống sang kinh tế tri thức, kinh tế xanh, góp phần xây dựng và phát triển đô thị Hải Phòng hiện đại, xanh và thông minh…

Hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù

Thực hiện Nghị quyết số 35/2021/QH15 ngày 13/11/2021 của Quốc hội, trong những năm qua, Hải Phòng đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách đặc thù, góp phần tích cực trong xây dựng và phát triển thành phố. Có thể kể đến một số chính sách đặc thù như:

Chính sách về quản lý quy hoạch đã phân cấp, tạo sự chủ động cho địa phương rút ngắn thời gian thực hiện điều chỉnh, thúc đẩy sớm việc thu hút một số dự án đầu tư trọng điểm có tính chất dẫn dắt, lan tỏa các ngành, lĩnh vực khác cùng phát triển. Trên cơ sở quy hoạch thành phố Hải Phòng thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050[2], ngày 02/12/2023, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1516/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch thành phố Hải Phòng thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 với tư duy đột phá, tầm nhìn dài hạn dựa trên tiềm năng khác biệt, cơ hội nổi trội và lợi thế cạnh tranh, đặt trong mối tương quan, liên kết với các tỉnh ven biển Bắc Bộ, khu vực đồng bằng Sông Hồng, các tỉnh phía Bắc và kết nối quốc tế. Thành phố cũng kịp thời điều chỉnh, cho ý kiến một số quy hoạch phân khu chức năng, quy hoạch chung đô thị để đảm bảo sự thống nhất giữa các quy hoạch trong xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng[3].

Các cơ chế, chính sách về bổ sung có mục tiêu từ ngân sách Trung ương, nâng hạn mức dư nợ vay, phí và lệ phí đã khuyến khích thành phố phấn đấu tăng thu ngân sách nhà nước vừa đóng góp cho ngân sách chung của Trung ương vừa để Trung ương có cơ sở hỗ trợ bổ sung nguồn lực cho ngân sách thành phố[4]. Trên cơ sở nguồn lực hiện có, thành phố ban hành 02 Nghị quyết[5] về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025[6]; trong đó ưu tiên bố trí nguồn lực 15.475,62 tỷ đồng để thực hiện Chương trình, phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu mà Nghị quyết XVI Đại hội Đảng bộ thành phố đã đề ra. Chương trình nông thôn mới kiểu mẫu đã góp phần quan trọng, góp phần xây dựng nông thôn mới đồng bộ, bộ mặt nông thôn được thay đổi căn bản, hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn đồng bộ, hiện đại, gắn với quá trình đô thị hoá.

Chính sách về quản lý đất đai giúp thành phố chủ động, linh hoạt và phản ứng nhanh với những yêu cầu cấp bách về khai thác, sử dụng nguồn lực đất đai, từ đó tạo môi trường thông thoáng, nâng cao sức cạnh tranh cho thành phố trong việc thu hút đầu tư các dự án trên địa bàn để phát triển kinh tế - xã hội…

Chính sách về hỗ trợ tăng thêm thu nhập bình quân cho cán bộ, công chức viên chức[7] góp phần thu hút, giữ chân nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao - lực lượng đảm bảo sự phát triển của thành phố trong tương lai. Đến nay, sau thời gian triển khai thực hiện các chính sách đó đã góp phần nâng cao đời sống của cán bộ, công chức, viên chức trên địa bàn thành phố.

Thành phố ban hành các cơ chế, chính sách về an sinh xã hội ở mức vượt trội so với nhiều địa phương trong cả nước như: Tặng quà gia đình chính sách, người có công, người cao tuổi, hộ nghèo, hộ cận nghèo trong dịp lễ, tết với kinh phí 580 tỷ đồng/năm (cao nhất cả nước); Chính sách mới đối với đội ngũ cán bộ không chuyên trách ở cơ sở với kinh phí 455 tỷ đồng/năm; Chế độ dinh dưỡng đặc thù và mức thưởng đối với huấn luyện viên, vận động viên đạt thành tích tại các giải thể thao quốc gia với dự kiến kinh phí gần 40 tỷ đồng/năm (đứng ở tốp đầu cả nước); Chính sách về hỗ trợ đào tạo, đãi ngộ nhân lực ngành y tế với tổng kinh phí dự kiến thực hiện giai đoạn 2024 - 2030 khoảng 315,8 tỷ đồng… Việc ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù nêu trên được đánh giá là những “điểm sáng”, giúp Hải Phòng tiếp tục giữ vững vị trí tốp đầu cả nước trong thực hiện chính sách an sinh xã hội, đáp ứng được nguyện vọng của đông đảo Nhân dân thành phố.

Các cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 35/2021/QH15 của Quốc hội đã được Hải Phòng triển khai một cách hiệu quả, tạo động lực quan trọng để thành phố phát triển không chỉ riêng cho mình mà hơn nữa còn vì sự phát triển chung của cả nước, do đó, việc “hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù” tiếp tục được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm khi xây dựng Chủ đề năm 2025 của thành phố.

Tăng cường chuyển đổi xanh, chuyển đổi số

“Chuyển đổi xanh” là quá trình áp dụng các phương pháp sản xuất, tiêu dùng và sinh hoạt thân thiện với môi trường, giảm thiểu tác động tiêu cực lên hệ sinh thái. Điều này đặc biệt quan trọng với Hải Phòng - nơi có nền kinh tế dựa vào công nghiệp và logistics vốn tiêu thụ năng lượng lớn và phát thải nhiều khí nhà kính. “Chuyển đổi số” là việc áp dụng công nghệ số vào mọi lĩnh vực kinh tế và xã hội để tăng cường hiệu quả, tính minh bạch và khả năng đổi mới. Đây là công cụ hỗ trợ mạnh mẽ để quản lý tài nguyên, giảm thiểu lãng phí và thúc đẩy phát triển bền vững. Việc kết hợp cả hai xu hướng này sẽ giúp Hải Phòng không chỉ giữ vững vai trò động lực kinh tế khu vực phía Bắc mà còn trở thành thành phố tiên phong về phát triển bền vững.

Có thể nói, Hải Phòng là một trong những địa phương đi đầu cả nước về thực hiện “chuyển đổi xanh” bắt đầu từ việc triển khai thí điểm chuyển đổi từ khu công nghiệp truyền thống sang mô hình khu công nghiệp sinh thái. Hiện nay, thành phố có 2/14 khu công nghiệp[8] đang thực hiện mô hình này, với mục tiêu giảm phát thải carbon và thúc đẩy sản xuất sạch hơn. Trong đó, Khu Công nghiệp Nam Cầu Kiền là Khu công nghiệp sinh thái điển hình đầu tiên có mặt tại Việt Nam đã xây dựng hệ thống thu gom, vận chuyển toàn bộ lượng nước thải phát sinh từ các doanh nghiệp và xử lý đạt tiêu chuẩn trước khi xả thải ra môi trường; áp dụng các biện pháp “tuần hoàn cục bộ” kết hợp với “tuần hoàn toàn diện”. Nhờ đó, nguồn nước được khép kín tuần hoàn và giảm tác động ô nhiễm và nguồn tài nguyên nước. 100% máy trong Khu công nghiệp được công tơ điện tử đo đếm. Hệ thống camera quay quét hình ảnh, hệ thống quan trắc tự động thực hiện giám sát quá trình phát thải, hoạt động của các nhà đầu tư 24/24 giờ... nhằm đảm bảo hệ sinh thái môi trường tuần hoàn, xanh 100%. Điện sử dụng bên trong Khu công nghiệp là hệ thống điện năng lượng mặt trời thân thiện môi trường và bền vững. Ngoài ra, Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền dành tới 40% diện tích đất tại Khu công nghiệp cho các công trình cây xanh, giao thông, các hạ tầng dịch vụ, xây dựng hệ thống hạ tầng tiêu chuẩn quốc tế. Bên trong Khu công nghiệp luôn có những mảng xanh bắt mắt, nổi bật là hồ nuôi cá Koi bằng chính nguồn nước thải đã qua xử lý…

Về “chuyển đổi số”, Hải Phòng xác định: Việc triển khai thực hiện chuyển đổi số là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của thành phố. Ngày 26/10/2021, Ban Thường vụ Thành ủy đã ban hành Nghị quyết chuyên đề số 03-NQ/TU về chuyển đổi số thành phố Hải Phòng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, trong đó xác định chuyển đổi số là “động lực” trong phát triển, là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt trong lãnh đạo của các cấp ủy đảng, trong toàn bộ hoạt động của các cơ quan, tổ chức, người dân và doanh nghiệp nhằm phục vụ tốt nhất nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội thành phố. Ngày 24/01/2022, Ủy ban nhân dân thành phố ban hành Quyết định số 284/QĐ-UBND về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết. Sau gần 3 năm thực hiện Chương trình hành động, hoạt động chuyển đổi số trên địa bàn thành phố Hải Phòng đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận: Nhận thức, ý thức của các tổ chức, cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và người dân được nâng cao, tạo được sự đồng thuận cao trong tất cả các tầng lớp nhân dân về tầm quan trọng và sự cần thiết của chuyển đổi số, huy động được sự tham gia tích cực của người dân vào các hoạt động chuyển đổi số. Hạ tầng số được cải thiện mạnh mẽ, xoá vùng lõm sóng, nâng cao chất lượng mạng lưới viễn thông, tiên phong trong thử nghiệm và triển khai thương mại mạng 5G tại trung tâm thành phố và các cảng biển, khu công nghiệp. Hiện nay, thành phố đã có 159 trạm phát sóng 5G đi vào hoạt động; triển khai trung tâm dữ liệu trên địa bàn thành phố.

Giai đoạn 2022 - 2023, thành phố tập trung vào số hoá và tạo lập dữ liệu, xây dựng kho dữ liệu dùng chung. Qua đó đã hình thành, cập nhật được nhiều dữ liệu chuyên ngành phục vụ dùng chung trên địa bàn thành phố. Ví dụ như dữ liệu đất đai đã xây dựng 644.765 thửa đất có dữ liệu không gian; 248.912 thửa đất có dữ liệu thuộc tính, đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia; đã tiếp nhận và giải quyết hơn 145.000 hồ sơ qua dịch vụ trực tuyến. Cơ sở dữ liệu hộ tịch lịch sử đã rà soát, phê duyệt được 2.629.925 dữ liệu (đạt trên 90%). Cơ sở dữ liệu cán bộ, công chức hoàn thành cập nhật, đồng bộ với cơ sở dữ liệu cán bộ, công chức quốc gia. Cơ sở dữ liệu ngành giáo dục với 800 cơ sở giáo dục, 32.000 giáo viên, 521.000 học sinh được triển khai đồng bộ, đưa học bạ điện tử, sổ điểm điện tử và ký số vào triển khai trong toàn ngành giáo dục ở các cấp học trên địa bàn thành phố...

Năm 2023 - 2024, thành phố quan tâm thúc đẩy dịch vụ công trực tuyến: Hoàn thành kết nối Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của thành phố với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư thực hiện xác thực thông tin người dân từ cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; Tích hợp 1579/1937 Dịch vụ công trực tuyến lên cổng quốc gia, đạt tỷ lệ 81.51%; Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn thành phố đạt trên 90%.

Kinh tế số cũng có bước phát triển mạnh: Số lượng doanh nghiệp triển khai hợp đồng điện tử đạt trên 80%, số lượng doanh nghiệp nộp thuế điện tử đạt 99%; Triển khai Hải quan điện tử với hơn 99,65% doanh nghiệp tham gia, thời gian tiếp nhận, thông quan đối với tờ khai luồng xanh từ 01-03 giây. 100% các cảng biển trên địa bàn triển khai hệ thống quản lý cảng thông minh…

Chính từ ý nghĩa và những kết quả cụ thể nêu trên, thành phố xác định một trong những nội dung trọng tâm thuộc chủ đề năm 2025, đó là: “Tăng cường chuyển đổi xanh, chuyển đổi số”, trong đó, thời gian tới sẽ tập trung thực hiện các nhiệm vụ cụ thể, như: Xây dựng thành phố thông minh, xanh; Phát triển công nghiệp xanh và số; Phát triển nông nghiệp thông minh và bền vững; Phát triển Du lịch xanh và số; Tăng cường tài chính xanh…

Thực hiện kết hợp “chuyển đổi xanh” và “chuyển đổi số” sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xanh, tạo ra các ngành công nghiệp mới, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân; Đồng thời giảm thiểu ô nhiễm, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, ứng phó với biến đổi khí hậu; Cải thiện môi trường sống, cung cấp các dịch vụ công cộng tốt hơn, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh, thu hút đầu tư, nâng cao vị thế của Hải Phòng trên bản đồ đầu tư… Như vậy, tăng cường “chuyển đổi xanh” và “chuyển đổi số” không chỉ mang lại những lợi ích thiết thực mà còn hướng đến sự phát triển bền vững và là xu hướng tất yếu trong giai đoạn hiện nay.

Để hoàn thành thắng lợi Chủ đề năm 2025 của thành phố, mỗi cơ quan, đơn vị tùy theo chức năng, nhiệm vụ cần chủ động bám sát các mục tiêu, nhiệm vụ đã được Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân thành phố giao; kịp thời phát hiện các vướng mắc, bất cập trong quá trình tổ chức thực hiện để có hình thức khắc phục phù hợp. Trước mắt, thành phố đang quyết liệt trong việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy theo Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII; Phấn đấu thực hiện thắng lợi Nghị quyết đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ 16 và Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng; chuẩn bị chu đáo các điều kiện để tổ chức Đại hội Đảng bộ các cấp của thành phố, tiến tới Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; Bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031…

Phát huy truyền thống “Trung dũng - Quyết thắng”, năng động, đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của người Hải Phòng; cùng với những yêu cầu của thực tiễn đặt ra, các cơ quan, đơn vị trên địa bàn thành phố nỗ lực phấn đấu “Tinh - Gọn - Mạnh - Hiệu năng - Hiệu lực - Hiệu quả”, góp phần thực hiện thành công nhiệm vụ chính trị của thành phố, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới - “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam”./.