Theo từ điển tiếng Việt, văn hóa là sản phẩm của loài người, văn hóa được tạo ra và phát triển trong quan hệ qua lại giữa con người và xã hội. Song, chính văn hóa lại tham gia vào việc tạo nên con người, duy trì sự bền vững và trật tự xã hội. Văn hóa được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua quá trình xã hội hóa. Văn hóa được tái tạo và phát triển trong quá trình hành động và tương tác xã hội của con người. Văn hóa là trình độ phát triển của con người, của xã hội được biểu hiện trong các kiểu và hình thức tổ chức đời sống và hành động của con người cũng như trong giá trị vật chất, tinh thần do con người tạo ra. Văn hóa trường Đảng có thể được hiểu như là Văn hóa của cơ sở đào tạo, cán bộ lãnh đạo, quản lý của Đảng và Nhà nước ta; là tổng thể các giá trị vật chất, tinh thần trên lĩnh vực đào tạo được tích lũy lại trong lịch sử cũng như phương thức tạo ra chúng; là cách sử dụng chúng trong đào tạo, truyền thụ các giá trị từ thế hệ này qua thế hệ khác. Xét về cấu trúc, Văn hóa trường Đảng bao gồm:*

(1). Hệ thống các chương trình, giáo trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý của hệ thống chính trị;

(2). Phương thức xây dựng chương trình đào tạo, bồi dưỡng; phương thức tổ chức biên soạn giáo trình, bài giảng;

(3). Phương thức đào tạo, phương pháp giảng dạy;

(4). Trình độ hiểu biết, giác ngộ về chính trị và năng lực thực tiễn về chính trị của cán bộ, giảng viên và học viên của trường Đảng.

Với cách tiếp cận như trên, về bản chất, Văn hóa chính trị đóng vai trò chủ đạo của Văn hóa trường Đảng. Đó là một hệ giá trị chính trị được các chủ thể tiếp nhận, xây dựng, lựa chọn và biến thành nhu cầu, phương tiện và phương thức hoạt động đào tạo, bồi dưỡng của cán bộ lãnh đạo, quản lý của Đảng và Nhà nước ta.

Là biểu hiện của văn hóa chính trị xã hội chủ nghĩa trong điều kiện Việt Nam, nên Văn hóa trường Đảng phải được xây dựng dựa trên những giá trị tư tưởng đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh. Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là tài sản tinh thần vô giá của Đảng và Nhân dân ta. Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là một chủ trương lớn, liên tục, lâu dài của Đảng ta.

Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại; đạo đức theo tư tưởng Hồ Chí Minh là đạo đức cách mạng, là sự kết tinh những giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta và tinh hoa đạo đức văn hóa của nhân loại. Đó là truyền thống yêu quê hương đất nước, gắn kết cộng đồng, ý chí độc lập tự cường, tinh thần chống giặc ngoại xâm; đoàn kết thủy chung, nhân ái; quý trọng nghĩa tình, yêu lao động… Đạo đức cách mạng là cái gốc của cán bộ cách mạng, bởi vì muốn làm cách mạng trước hết con người phải có lương tâm trong sáng, có đức tính cao đẹp. Tâm và đức ấy phải được thể hiện trong các mối quan hệ xã hội, với dân, với nước, với đồng chí, đồng nghiệp, đồng bào và với công việc.

Phong cách Hồ Chí Minh là sự phản ánh các giá trị cốt lõi trong tư tưởng, đạo đức của Người trong tư duy, làm việc, ứng xử sinh hoạt, sáng tạo và nhân văn sâu sắc. Đó là tư duy độc lập, sáng tạo, luôn gắn chặt giữa lý luận với thực tiễn, nói đi đôi với làm; phong cách làm việc dân chủ, khoa học, cụ thể, đến nơi đến chốn; phong cách ứng xử văn hóa, tinh tế, thấm đượm tính nhân văn; nói và viết ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm; phong cách sống thanh tao, trong sạch, giản dị, tự mình noi gương... Việc xây dựng Văn hóa trường Đảng theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh phải là một quá trình thống nhất giữa các nội dung chủ yếu về tư tưởng Hồ Chí Minh, đạo đức Hồ Chí Minh và phong cách Hồ Chí Minh, gắn bó hữu cơ với sự đổi mới, phát triển công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý của Đảng và Nhà nước ta. Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vừa là giá trị lý luận chính trị cơ bản trong chương trình, nội dung đào tạo, bồi dưỡng; vừa là phương pháp luận tích cực trong tổ chức, hoạt động của trường Đảng; vừa làm tấm gương sáng ngời để cán bộ, giảng viên, viên chức và học viên của trường Đảng học tập và làm theo.

Với tư cách là giá trị lý luận chính trị cơ bản, trong chương trình, nội dung đào tạo, bồi dưỡng, tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh phải được cấu thành trong các môn học, phần học thống nhất, khoa học trong hệ thống chương trình đào tạo, bồi dưỡng của nhà trường phù hợp với cấp học, bậc học và mục tiêu đào tạo cán bộ trong từng giai đoạn phát triển của cách mạng Việt Nam.

Với tư cách là phương pháp luận tích cực trong tổ chức, hoạt động của nhà trường; tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh là lý luận về phương pháp, cách thức luận giải các vấn đề lý luận và thực tiễn trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của nhà trường, là hệ chuẩn mực trong đánh giá quá trình tổ chức, hoạt động và hiệu quả của công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; từ việc xây dựng nội dung chương trình, giáo trình, bài giảng, phương thức đào tạo, phương pháp giảng dạy... đến khâu đánh giá kết quả học tập của học viên cũng như thước đo sự trưởng thành và bản lĩnh của cán bộ, giảng viên;

Với tư cách là tấm gương sáng về chủ nghĩa anh hùng cách mạng, đạo đức và phong cách sống, làm việc của Người, trường Đảng phải lấy đó làm chuẩn mực để xây dựng và hoàn thiện phương thức tổ chức, quản lý và quan hệ ứng xử trong nhà trường, làm căn cứ để cán bộ, đảng viên, viên chức và học viên của trường Đảng luôn soi mình để sống, làm việc, học tập ngày càng tốt hơn.

Trường Đảng Tô Hiệu thành phố Hải Phòng, nay là Trường Chính trị Tô Hiệu thành phố Hải Phòng, được thành lập ngày 03/5/1950, đến nay đã tròn 68 tuổi. 68 năm qua, gắn với đà đi lên của Thành phố Cảng, Trường đã luôn làm tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về lý luận chính trị và kỹ năng hành chính, cung cấp cho Thành phố đội ngũ cán bộ các cấp đáp ứng về cơ bản yêu cầu nhiệm vụ được giao, góp phần vào sự phát triển chung của Thành phố. Từ góc độ văn hóa chính trị, đó là quá trình xây dựng và đang dần hoàn thiện Văn hóa trường Đảng theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Thực hiện sự chỉ đạo và hướng dẫn của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và của Thường trực Thành ủy Hải Phòng, Trường Chính trị Tô Hiệu đã và đang quyết tâm xây dựng Trường sớm thực sự trở thành một môi trường học tập kỷ cương, thân thiện, giàu tính Đảng của đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức trong hệ thống chính trị của Thành phố - Xây dựng Văn hóa trường Đảng theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh bằng những việc làm cụ thể, thiết thực.

Một là, trên cơ sở các chương trình, giáo trình do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh ban hành, Trường Chính trị Tô Hiệu tổ chức, triển khai theo hướng: nghiên cứu, biên soạn bài giảng các môn học, các chuyên đề phù hợp với đối tượng người học; gắn lý luận với thực tiễn của Hải Phòng, của địa phương, phù hợp với lĩnh vực chuyên môn, trình độ và chức danh, vị trí việc làm của học viên. Chú trọng nội dung yêu cầu này ở các chuyên đề thuộc phần học Tư tưởng Hồ Chí Minh và phần Kỹ năng của người cán bộ, lãnh đạo, quản lý.

Vấn đề đặt ra hiện nay là không chỉ dừng lại ở các chuyên đề về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh chung chung cho các cấp học, bậc học theo khung chương trình. Tại các giờ học ngoại khóa, thảo luận của học viên, căn cứ vào chủ đề các năm thực hiện Chỉ thị số 05 của Bộ Chính trị, cần thiết biên soạn thành các chuyên đề chuyên sâu, các báo cáo chuyên đề, tổ chức các buổi trao đổi, tọa đàm giữa các nhóm, các lớp học viên dưới sự chủ trì của giảng viên để tạo cơ hội, môi trường cho học viên được thể hiện quan điểm, nhận thức và chia sẻ trong việc làm theo tư tưởng, đạo đức và phong cách của Người. Thời gian tới, Trường Chính trị Tô Hiệu sẽ tập trung tổ chức triển khai chương trình nghiên cứu khoa học về vấn đề này. 

Hai là, đổi mới phương thức đào tạo và phương pháp giảng dạy trong Trường theo hướng tư duy mở, sáng tạo cho học viên, nhất là phương pháp nêu tình huống (có thể dưới hình thức giảng viên chủ động nêu tình huống, nêu vấn đề để học viên thảo luận, trao đổi; có thể dưới hình thức tự người học, bằng thực tế công tác của mình nêu tình huống, nêu vấn đề mà bản thân đang còn băn khoăn để trao đổi chia sẻ ngay tại lớp học). Với chuẩn mực giá trị văn hóa này, Trường chỉ đạo các khoa tăng cường sinh hoạt chuyên môn, định hướng về dư luận, tư tưởng, phân tích đúng, sai để từ đó giúp học viên và thông qua học viên đấu tranh, phản bác lại các tư tưởng, âm mưu của các thế lực thù địch đang đẩy mạnh chiến lược “diễn biến hòa bình” mà trong đó, tấn công trên mặt trận tư tưởng, văn hóa được chúng coi là “mũi đột phá”, hòng làm khủng hoảng niềm tin, gây hỗn loạn về tư tưởng, tạo ra “những khoảng trống” để dần đưa hệ tư tưởng tư sản thâm nhập vào cán bộ, đảng viên và Nhân dân, từng bước chuyển hóa, xóa bỏ hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa. Với việc đổi mới phương thức đào tạo và phương pháp giảng dạy, đòi hỏi từng giảng viên phải tư duy sáng tạo, tích cực tiếp cận thực tiễn xã hội, phân tích đối tượng học viên để xây dựng được hệ thống các vấn đề tình huống có sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn. Bên cạnh đó, đòi hỏi học viên chủ động và sáng tạo trong nhận thức, tìm tòi và đề xuất được các giải pháp, giải quyết vấn đề, tình huống một cách tích cực.

Ba là, xây dựng và kiện toàn tổ chức của Trường, bao gồm tổ chức, bộ máy và chức năng, nhiệm vụ của Trường, của các đơn vị trực thuộc phù hợp với yêu cầu đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong từng thời kỳ nhất định. Xây dựng bảng mô tả công việc của từng chức danh, vị trí việc làm, từ đó sắp xếp lại bộ máy đảm bảo phân công đúng người, đúng việc; qua đó có sự đánh giá một cách đúng đắn, khách quan năng lực và hiệu quả công tác của cán bộ, viên chức nhà trường;

Bốn là, xây dựng và tổ chức thực hiện các chuẩn mực văn hóa giao tiếp, ứng xử của cán bộ, viên chức và học viên của Trường cùng với xây dựng cảnh quan môi trường xanh, sạch, với các trang thiết bị hiện đại đáp ứng yêu cầu nghiên cứu, giảng dạy và học tập của cán bộ, viên chức và học viên, từng bước hướng đến xây dựng môi trường văn hóa, văn minh, hiện đại và mang đậm bản sắc chính trị;

Năm là, xây dựng và tổ chức các chương trình hành động thiết thực, hiệu quả, cụ thể việc học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong toàn Đảng bộ trên các mặt công tác, mà trọng tâm là công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của Trường. Chú trọng việc phát hiện, biểu dương và nhân rộng những điển hình tiên tiến, khen thưởng và nhắc nhở kịp thời các tổ chức và cá nhân làm tốt hoặc chưa tốt nhiệm vụ được giao vì sự phát triển chung của Trường cũng như hướng tới góp phần xây dựng và củng cố giá trị mà các thế hệ cán bộ, giảng viên và học viên của Trường dày công vun đắp 68 năm qua. 

Đồng bộ trong thực hiện các biện pháp trên, bằng sự nỗ lực phấn đấu của toàn trường, sự quan tâm chỉ đạo, tạo điều kiện sâu sát của thành phố, của các cơ quan, đơn vị Trung ương, Trường Chính trị Tô Hiệu sẽ vững vàng hướng tới xây dựng và thực hiện thành công các giá trị của Văn hóa trường Đảng./.