Sau khi rời nước Pháp, sang hoạt động ở Liên Xô một thời gian, tháng 11 năm 1924, được sự giúp đỡ của Quốc tế cộng sản, Nguyễn Ái Quốc đến Quảng Châu (Trung Quốc), trung tâm của phong trào cách mạng châu Á. Trách nhiệm chủ yếu của Nguyễn Ái Quốc do Quốc tế cộng sản giao phó là xây dựng phong trào công nhân và cộng sản ở Đông Nam châu Á. Người còn chịu trách nhiệm trước Quốc tế nông dân về phong trào nông dân châu Á. Đến Quảng Châu, Người bắt liên lạc với những thanh niên Việt Nam yêu nước. Tháng 6 năm 1925 từ nhóm cách mạng đầu tiên, Người thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên nhằm tập hợp những thanh niên yêu nước có xu hướng cộng sản.

Tại Quảng Châu, Nguyễn Ái Quốc từng bước chuẩn bị về chính trị, tư tưởng và tổ chức cho sự ra đời một Đảng mácxít ở Việt Nam. Người đã mở các lớp huấn luyện chính trị, đào tạo đội ngũ cán bộ, chuẩn bị cho sự ra đời chính Đảng ở trong nước. Đồng thời, Người chủ trương xuất bản báo chí làm phương tiện tuyên truyền. Ngày 21 tháng 6 năm 1925, Báo “Thanh Niên”, cơ quan ngôn luận của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên do Nguyễn Ái Quốc sáng lập và trực tiếp chỉ đạo ra số đầu tiên. Tờ báo Thanh niên là phương tiện tuyên truyền mục đích, tôn chỉ và chủ trương của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, hướng dẫn hoạt động cách mạng cho mỗi hội viên.

Báo Thanh niên được viết tay bằng bút thép trên trang giấy sáp, in mỗi kỳ trên 100 bản tại cơ sở bí mật ở Quảng Châu, Trung Quốc. Thời gian đầu, báo ra một tuần một kỳ, về sau do điều kiện khó khăn nên số sau cách số trước có khi 3 tuần, khi 5 tuần. Măng sét báo viết hai chữ Thanh niên bằng tiếng Hán và tiếng Việt. Góc trái mỗi tờ báo là ngôi sao 5 cánh, trong đó ghi số báo. Phần lớn là 2 trang, một số ít ra 4 trang, khổ giấy trung bình 13cm x 19cm. Là cơ quan ngôn luận của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên nhưng từ số 1 đến số 107 không thấy có tiêu đề của tờ báo, cho đến số 108 ngày 28/7/1929 mới thấy có tiêu đề của tờ báo là “Cơ quan của Đảng Việt Nam cách mạng thanh niên” ở vị trí ngôi sao năm cánh được thay bằng một ngôi sao và hình búa liềm.

Ra đời trong hoàn cảnh cách mạng Việt Nam đang hoạt động bí mật ở nước ngoài, Báo Thanh niên số lượng in có hạn, mỗi số xuất bản được 100 bản. Sau khi báo phát hành, số lớn được đóng gói rất cẩn thận, theo đường dây bí mật của Đảng, từ Quảng Châu chuyển về trong nước và sang Xiêm, Nhật để tuyên truyền đường lối cách mạng. Báo Thanh niên đã góp phần quan trọng vào việc truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin vào Việt Nam, chuẩn bị về mặt tư tưởng, chính trị và tổ chức để tiến tới thành lập chính đảng của giai cấp vô sản vào đầu năm 1930. Sự ra đời của báo Thanh niên đã mở đầu lịch sử truyền thống vẻ vang của báo chí cách mạng Việt Nam.

Với ‎ý nghĩa to lớn đó, ngày 5/2/1985 Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ra Quyết định số 52/QĐ-TW, lấy ngày 21 tháng 6 hàng năm làm ngày Báo chí Việt Nam. Đến ngày 21/6/2000, nhân kỉ niệm 75 năm ngày Báo chí Việt Nam, theo đề nghị của Hội Nhà báo Việt Nam, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã quyết định đổi tên gọi ngày Báo chí Việt Nam là “Ngày báo chí cách mạng Việt Nam”.

Hơn 90 năm qua, kể từ số báo “Thanh niên” đầu tiên, qua từng giai đoạn cách mạng, báo chí Việt Nam luôn giương cao ngọn cờ cách mạng, nói lên ý chí, khát vọng của dân tộc Việt Nam và chỉ rõ phương hướng đấu tranh của nhân dân Việt Nam vì độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội. Trong thời kỳ mới, báo chí cách mạng Việt Nam đã trưởng thành vượt bậc cả về số lượng và chất lượng, cả về nội dung và hình thức, cả về đội ngũ những người làm báo. Báo chí luôn đi đầu trong việc định hướng tư tưởng, góp phần giữ vững ổn định chính trị - xã hội, tích cực đấu tranh chống tham nhũng và các hiện tượng tiêu cực trong xã hội, góp phần củng cố lòng tin của nhân dân với Đảng, Nhà nước và chế độ ta./.

Ths. Nguyễn Thị Hằng

Phòng Tổ chức – Hành chính – Quản trị