Bàn về giá trị của sách, đại văn hào Nga M.Gorki (1868-1936) viết: “Mỗi cuốn sách đều là một bậc thang nhỏ mà khi bước lên tôi tách khỏi con thú để lên tới gần con người”. Thật vậy, trong đời sống tinh thần của nhân loại, sách là sản phẩm văn hóa tinh thần, là kho tàng tri thức, là người thầy vĩ đại thắp sáng sự hiểu biết vô tận. Ở thời đại nào, con người cũng lấy việc đọc sách là một trong những phương cách để hoàn thiện nhân cách con người, để tiến bộ trong đời sống cá nhân và đóng góp vào sự phát triển chung của xã hội. Bởi vậy, trên thế giới có “Ngày sách và Bản quyền thế giới”, còn Việt Nam có “Ngày sách Việt Nam”; “Ngày hội đọc sách”,… Đó là những phương thức nhằm tôn vinh giá trị của sách và khuyến khích, phát triển phong trào đọc sách trong cộng đồng. 

Ngày Sách và Bản quyền Thế giới được ra đời bắt nguồn từ một phong tục truyền thống ở Catalonia (Tây Ban Nha): Vào ngày 23/4 hàng năm (là ngày lễ Thánh Goerge - một trong những vị Thánh được sùng kính nhất trong Công giáo Rôma, Anh giáo, Chính thống giáo Đông phương và Chính thống giáo Cổ Đông phương), có rất nhiều hội chợ sách và các lễ hội đường phố được tổ chức. Tại đây, khi mua một cuốn sách, mỗi khách hàng sẽ được tặng một bông hồng kèm theo. Ngày 23/4 còn là ngày mà cả ba đại văn hào của thế giới Cervantes, Shakespeare và Inca Garcilaso de la Vega đều qua đời sau khi để lại cho nhân loại những kiệt tác của mọi thời đại. Ngày này cũng là ngày sinh hoặc ngày giỗ của các tác giả nổi tiếng khác Maurice Druon, K.Laxness, Vladimir Nabokov, Josep Pla and Manuel Mejía Vallejo. Chính vì vậy, UNESCO mong muốn Ngày Sách và Bản quyền Thế giới sẽ là dịp để cả thế giới tôn vinh sách và những người sáng tạo ra chúng - những người đã có những đóng góp không gì thay thế được đối với sự phát triển văn hóa nhân loại; dịp để khuyến khích tất cả mọi người, nhất là giới trẻ, khám phá niềm yêu thích đọc sách, tôn vinh văn hoá đọc.

Hư¬ởng ứng chủ trư¬ơng của UNESCO, đồng thời để khẳng định những giá trị to lớn của sách báo, hơn 10 năm qua, trên thế giới đã có trên 150 quốc gia tổ chức kỷ niệm “Ngày sách và bản quyền thế giới” với nhiều hoạt động thiết thực dưới nhiều hình thức và chủ đề phong phú khác nhau, thu hút được nhiều người tham gia, nhất là xây dựng được mối liên hệ mật thiết giữa các th¬ư viện - nhà xuất bản - cơ quan phát hành - bạn đọc. 

Tại Việt Nam, Ngày đọc sách thế giới được tổ chức hàng năm do Hội đồng Anh (British Council) khởi xướng từ năm 1996, Trung tâm văn hoá Pháp tại Hà Nội – L’espace cũng có nhiều hoạt động có ý nghĩa thiết thực để tuyên truyền cho văn hoá đọc. Ngày 24/2/2014, Thủ tướng Chính Phủ đã ký Quyết định số 284/QĐ-TTg lấy ngày 21/4 hàng năm là ngày Sách Việt Nam. Theo đó, Ngày Sách Việt Nam được tổ chức hàng năm nhằm khuyến khích và phát triển phong trào đọc sách trong cộng đồng, nâng cao nhận thức của nhân dân về ý nghĩa to lớn và tầm quan trọng của việc đọc sách đối với việc nâng cao kiến thức và kỹ năng, phát triển tư duy, giáo dục và rèn luyện nhân cách con người; tôn vinh giá trị của sách, khẳng định vai trò, vị trí, tầm quan trọng của sách trong đời sống xã hội; tôn vinh người đọc và những người tham gia sưu tầm, sáng tác, xuất bản, in, phát hành, lưu giữ, quảng bá sách; nâng cao trách nhiệm của các cấp, các ngành, các cơ quan chức năng và các tổ chức xã hội đối với việc xây dựng và phát triển văn hóa đọc Việt Nam.

Việc lấy ngày 21/4 hàng năm là ngày Sách Việt Nam có ý nghĩa rất quan trọng. Đây là thời điểm ra mắt cuốn “Đường Kách mệnh” của Chủ tịch Hồ Chí Minh - tác phẩm đầu tiên bằng tiếng Việt được in bởi những người thợ in Việt Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh là một tác giả lớn, một Danh nhân văn hóa, các tác phẩm của Người có giá trị không chỉ đối với người dân Việt Nam mà còn được bạn bè quốc tế đón nhận. Việc chọn ngày Sách Việt Nam gắn với một tác phẩm nổi tiếng của Người sẽ có ý nghĩa văn hóa sâu sắc. 

Như vậy, dù là “Ngày Sách và Bản quyền thế giới” hay “Ngày sách Việt Nam” cũng đều hướng tới một mục đích cao cả là “Tôn vinh sách và văn hóa đọc”. Sách không chỉ cho ta trí tuệ mà còn nuôi dưỡng tâm hồn và nhân cách để ta biết sống, biết yêu thương và cống hiến, như một câu danh ngôn: "Những gì sách dạy chúng ta cũng giống như lửa. Chúng ta lấy nó từ nhà hàng xóm, thắp nó sang nhà ta, đem nó truyền cho người khác, và nó trở thành tài sản của tất cả mọi người" - (Voltaire).

Nhận thức sâu sắc được tầm quan trọng của đọc sách và văn hóa đọc, trong những năm qua, Trường Chính trị Tô Hiệu đã quan tâm tới việc phát triển văn hoá đọc tới đội ngũ cán bộ, viên chức Trường nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học, nghiên cứu, giúp cho việc hoàn thiện tri thức, phát triển bản thân, làm giàu trí tuệ, giàu có tâm hồn. Đó chính là việc thường xuyên chỉ đạo công tác thư viện, kịp thời bổ sung danh mục sách tham khảo với các đầu sách hay của các nhà xuất bản uy tín; tạo điều kiện để cán bộ, viên chức Trường có những nghiên cứu nhằm phát triển, nâng cao chất lượng hoạt động của Thư viện Trường; cử cán bộ Thư viện học tập, nâng cao nghiệp vụ công tác,…

Tuy nhiên, so với yêu cầu và nhiệm vụ mới, vấn đề phát triển văn hóa đọc trong trường còn bộc lộ một số hạn chế nhất định. Đó là thiếu sự phối hợp một cách thống nhất giữa các bộ phận của nhà trường trong xây dựng kế hoạch mua sách, giới thiệu sách; nguồn lực thông tin còn sơ sài chưa đáp ứng tối đa nhu cầu thông tin của người đọc, nhất là chưa cung cấp những tư liệu, tài liệu phục vụ giảng dạy và nghiên cứu khoa học; đọc sách chưa trở thành phong trào trong Trường mà mới chỉ dừng lại ở tính cá nhân, đơn lẻ.

Để góp phần nâng cao văn hóa đọc, trong thời gian tới Trường cần tập trung thực hiện tốt một số giải pháp chủ yếu sau:

Để nâng cao ý thức trách nhiệm của bạn đọc về văn hóa đọc cần phải đẩy mạnh giáo dục, trang bị các kiến thức, kỹ năng đọc, thể loại đọc... Trường cần đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền văn hóa đọc như tổ chức hoặc tham gia triển lãm sách, báo, tạp chí; tổ chức hội nghị bạn đọc; thi đọc sách, thuyết trình, giới thiệu về sách; phối hợp với các nhà xuất bản, nhà sách tặng sách và bán sách trợ giá, giảm giá cho bạn đọc …

Xây dựng cơ chế hợp lý để tạo hành lang pháp lý trong vấn đề phát triển văn hóa đọc. Đó là việc xây dựng các kế hoạch phát triển văn hóa đọc, đưa ra các biện pháp thực hiện cụ thể, có sự phối hợp giữa các cá nhân, đơn vị trong Trường để đạt hiệu quả cao. Ngoài ra, lãnh đạo Trường cần quan tâm đến việc triển khai kế hoạch giới thiệu sách. Bởi vậy, việc có cơ chế cho các hoạt động này là rất cần thiết.

Trước khi phát triển văn hóa đọc, cần thiết phải tạo lập được một hệ thống thông tin sách phong phú, đa dạng cả về số lượng và chất lượng sách, giáo trình, tài liệu tham khảo. Một số biện pháp cần tập trung thực hiện như xây dựng cơ sở dữ liệu số, thư viện số như một đề tài nghiên cứu khoa học của Trường đã từng thực hiện; tiếp tục trang bị, nâng cấp đường truyền kết nối Internet phục vụ hiệu quả cho quá trình tìm kiếm và khai thác thông tin phục vụ cho công tác học tập, giảng dạy và nghiên cứu của cán bộ, giảng viên, học viên Nhà trường.

Trong hoạt động thư viện, cán bộ thư viện là “cầu nối” giữa bạn đọc với thư viện và tài liệu, hướng dẫn cho các đối tượng bạn đọc có thể khai thác được nguồn thông tin, tài liệu tốt nhất có trong thư viện góp phần giáo dục, hình thành và nâng cao văn hóa đọc cá nhân, cũng như các kỹ năng đọc. Để đẩy mạnh phát triển văn hóa đọc, Trường cần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thông tin thư viện, chú trọng đào tạo một số kỹ năng mới bên cạnh các kiến thức chuyên môn như kỹ năng đánh giá thông tin và nguồn tin, khả năng tra cứu thông tin trên mạng, sử dụng thành thạo các công cụ tham khảo, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng giải quyết vấn đề, lập kế hoạch, làm việc nhóm, …

Đồng thời, Trường cần quan tâm, tạo điều kiện hơn nữa cho cán bộ thư viện tham gia các khóa đào tạo nghiệp vụ, khuyến khích tham gia nghiên cứu khoa học phục vụ công tác chuyên môn, đóng góp các giải pháp khả thi nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của thư viện và phát triển văn hóa đọc cho bạn đọc.

Thực hiện được những đề xuất trên, phong trào đọc sách sẽ được nhân rộng tại Trường Chính trị Tô Hiệu, trở thành một nét văn hóa đẹp của Trường, góp phần hoàn thành tốt các nhiệm vụ của Trường theo quy định./.

Nguyễn Huyền
Phòng NCKH-TT-TL